IRAF (Image Reduction and Analysis Facility) National Optical Astronomy Observatories (Tucson, Cerro Tololo) tarafından geliştirilen bir veri indirgeme ve analiz sistemidir. IRAF’ın, çok çeşitli cihazları destekleyen bir grafik sistemi vardır ve görüntüleme araçları olarak XIMTOOL (Sunview) ve SAOImage’i (X-Windows) destekler. IRAF, network ortamında da kullanılabilir.

Diğer sistemler – STSDAS (Space Telescope Science Institute), PROS (ROSAT X-ray Observatory) ve IUE veri indirgeme ve analizi sistemi - , IRAF temel alınarak geliştirilmiştir ve böylece IRAF ile kımızı ötesi datadan X-ışın datasına kadar tüm data çeşitleri üzerinde işlem yapılabilir.

IRAF’ın adı ilk olarak 1981 yılında telaffuz edilmeye başlandı ve bugün IRAF, içinde yüzlerce uygulamayı barındıran ve çok çeşitli işletim sistemi platformlarında çalışabilen bir sistemdir. Gerek ABD’de gerek diğer ülkelerde pek çok kurum, proje ve kişi bu yirmi yıllık süre içerisinde IRAF için yazılım geliştirmiştir.

Günümüzde yarım düzine kadar büyük grubun yanı sıra, IRAF için yazılım geliştiren küçük gruplar ve kişiler vardır. Bunların çalışmaları ve IRAF’ın bilimsel açıdan gelişimi “IRAF User’s Commitee” isimli bir komite tarafından izlenir ve yönlendirilir.

IRAF’ın ömrünü uzatabilmek için bilgisayar dünyasındaki her gelişme sisteme yansıtılmaya çalışılmaktadır ve böylece IRAF sürekli gelişmektedir.

1.2. Kullanıcı Bakış Açısından IRAF

IRAF’ın programlama dili olan CL (Command Language), IRAF’ı oluşturan sistem ve uygulama programlarını belli bir hiyerarşi içerisinde düzenler. Sistem ve uygulama programlarının her birine task (belirli bir işi yapan program), benzer işleri yapan programların oluşturduğu programlar grubuna da paket (package) adı verilmiştir. Metnin bundan sonraki bölümlerinde bu iki terim kullanılacaktır.

IRAF’ta programlar genellikle yaptıklarını çağrıştıran kelimelerle isimlendirilir. Örneğin FITS formatındaki dataları okuma taskı RFITS (ReadFITS), görüntüler ile ilgili taskların (HEDIT, IMARITH, IMDELETE v.b) toplandığı paket program IMAGES adını alır.

Tasklar ve paketler, IRAF komut satırından (bkz. Bölüm 2.2)icra edilir ve bir paket program bir ya da birden fazla iç içe alt programdan oluşur. Bu hiyerarşik yapı, ana dizin-alt dizin (directory-subdirectory) yapısının benzeridir; bazı programları çalıştırmak için belli bir yol (path) izleyerek onların bulunduğu yere gidilmeli, bazı programlar ise her yerden çalıştırılabilir.

1.3. IRAF Nasıl Çalıştırılır ve IRAF’tan Nasıl Çıkılır?

IRAF’ı çalıştırmak için kullanıcının “login” ya da “home” dizinine geçmesi ve cl komutunu yazması gerekir. UNIX ortamından “cl” komutu ile çalıştırılır. Eğer işistasyonu ortamında çalışılıyorsa tabi ki önce gterm veya xterm pencereleri açılmalıdır. Programdan logout komutu ile çıkılır. Bu komut uygulanmadan pencerenin kapatılması sakıncalıdır.

1.4. IRAF Paket Programları ve Taskları

IRAF sistemi iki büyük paket program grubundan oluşmuştur: sistem paket programları ile data indirgeme ve analiz etme paket programları.

IRAF paket programları IRAF’ın çekirdeğini (core) oluşturur. NOAO paket programları ise optik astronomi dataları üzerinde fotometri ve spektroskopi amaçlı indirgeme ve analiz işlemlerini yapan programlar grubudur. Her iki gruptaki programlar ve yaptıkları iş sırası ile şekil 2 ve şekil 3’te yer almaktadır. Paket programlar ve bunların içinde bulunan alt programların tam listesi ise Ek A ve Ek B’de yer almaktadır.

	dataio      data formatını dönüştürme (RFITS vb.)
	dbms        data tabanı yönetimi (geliştirilme aşamasında)
	images      genel görüntü işleme
	language    IRAF komut dili 
	lists       liste işleme 
	nlocal      çeşitli kurumların kendi amaçları için geliştirdiği tasklar
	obsolete    eski IRAF sürümlerinde geçerli olan tasklar
	plot        grafik ve çizim
	proto       yeni geliştirilen tasklar
	softtools   yazılım araçları (programlama ve sistem bakım)
	tv          görüntülerin yüklenmesi ve kontrolu
	system      sistem hizmet programları (dosya işlemleri vb.)
	utilities   çeşitli hizmetler
	imcnv       farklı formatları IRAF görüntü formatına dönüştüren 
                  ve tersi işlemleri yapan tasklar

şekil 1:IRAF sistem paket programları (Sürüm 2.11’e göre uyarlanmıştır)

	artdata     yapay data üretimi
	astrometry  astrometri
	astutil     astronomi ile ilgili çeşitli işlemler
	digiphot    dijital fotometri
	focas       sönük görüntü sınıflandırma ve analizi
	imred       görüntü indirgeme
	mtlocal     özel NOAO format teypleri için giriş/çıkış işlemleri
	nobsolete   obsolete tasks to be phased out in a future release
	nproto      prototip işlemleri
	observatory gözlemevi ile ilgili parametreleri inceleme ve tanımlama
	onedspec    tek boyutlu spektrum indirgeme ve analizi
	rv          radyal hız analizi
	twodspec    iki boyutlu spektrum indirgeme ve analizi
	surfphot    galaksi izofot analizi

Şekil 3:Data indirgeme ve analizi paket programları (NOAO paket programları)

2.IRAF’ta Temel İşlemler

2.1. IRAF Paket Programlarının Çalıştırılması

Böyle bir durumu önlemek için önce CCDLIST taskının nerede olduğuna bakmalıyız.

“cl> help ccdlist” komutunun icra edilmesi ile taska ilişkin bir yardım sayfası görüntülenecektir. Bu bilgilerden CCDLIST’in, NOAO paketinin içindeki IMRED taskının içindeki CCDRED taskının içinde olduğunu anlarız (bkz. Ek B). Bir kez taskın yerini bulduktan sonra onu çalıştırmak için aşağıdaki yol izlenir:

cl> noao
no> imred
im> ccdred
cc> ccdlist

Bir program, adı veya adını temsil eden yeteri kadar karakteri IRAF komut satırında yazmak ve Enter tuşuna basmak sureti ile çalıştırılır. Bu yönteme, istenilen programa ulaşılana ve program çalıştırılana kadar devam edilir. Her aşamada o anda ulaşılan programın ileti işareti (prompt) görüntülenir; bye komutu ile, en son çalıştırılan programdan başlayarak adım adım geri dönülür ve cl> iletisine ulaşılır. Şimdi aşağıdaki uygulamayı yapalım:

cl> package(paket programların listesini verir)
cl> softools(SOFTOOLS programını çalıştırır)
so> package(SOFTOOLS programının altprogramlarını listeler)
so> bye(bir üst seviyedeki programa dönülür)
cl>

IRAF’a girince, IRAF çekirdeğinde bulunan tüm paket programlar otomatik olarak yüklenir ve yukarıdaki örnekten görüldüğü gibi bulunduğumuz yerden hangi programların yüklenmiş olduğunu kontrol edebiliriz.

2.2. IRAF’ta Yardım Almak

IRAF’ta kullanıcıya yardımcı olacak ve kolaylık sağlayacak bazı işlemler vardır.

2.2.1. Basit İşlemler

cl> ?(içinde bulunulan paketin tasklarını listeler)
cl> ?dataio(belirli bir paketteki taskları listeler – paket yüklenmiş olmalı)
cl> ??(yüklenmiş olan tüm taskları listeler)
cl> package(yüklenmiş; olan tüm paketleri listeler)

2.2.2. Online “elkitabı” Sayfaları

IRAF sistemindeki tüm tasklara ait ve “elektronik elkitabı” diyebileceğimiz online yardım sayfaları vardır. Ayrıca her paket programa ait ve içinde o paketin içerdiği tüm taskları ve her taska ilişkin bir satırlık bir açıklamanın yer aldığı online menü sayfaları da vardır. Bunlar “IRAF Online Yardım Veri Tabanı” (“IRAF Online Help Database”)’nın bir parçasıdır. Bu veri tabanı dinamiktir; IRAF çalışır çalışmaz aktif olur ve bir IRAF oturumu boyunca geçerlidir. Buradan yardım alabilmek için, yardım alınmak istenen programa girmiş olmak gerekmez.

2.2.3. HELP Taskı ile Yardım Almak

HELP taskı belirli bir task veya paket için ekrana bilgi getirir. Eğer gelen bilgi bir sayfayı aşıyorsa veya bu ortamdan çıkılmak isteniyorsa aşağıdaki tuşlar kullanılabilir:

(enter)sayfayı bir satır ilerletir
(d)sayfayı yarım sayfa ilerletir
(ara çubuğu)sayfayı bir sayfa ilerletir
(q)cl> ortamına geri götürür

Şimdi birkaç basit uygulama yapalım:

cl> help rfits opt=source(RFITS taskının kaynak kodunu gösterir
cl> help dataio(belirli bir paket (şu anda DATAIO) içindeki tasklarla ilgili kısa açıklama)

2.2.4. PHELP Taskı ile Yardım Almak

Bu task HELP taskının benzeridir ancak kullanıcının ekrana gelen on-line yardım sayfalarında ileri ve geri gitmesini sağlar ve pek çok seçeneğe sahiptir. PHELP taskını birkaç örnek üzerinde inceleyelim:

cl>phelp phelp(PHELP’in kendisi için bilgi getirir)
         ?(ekrana bir satırlık özet bilgi yazar)
         q(bulunulan ortamdan çıkılmasını sağlar)
cl> phelp combine all+(“combine” adını taşıyan tüm
                              tasklar hakkında bilgi getirir)
          N(bir sonraki “combine” taskı ile ilgili 
                              bilginin bulunduğu sayfaya gider)
          P(bir önceki “combine” taskı ile ilgili 
                              bilginin bulunduğu sayfaya gider)
          q (bulunulan ortamdan çıkılmasını sağlar)

2.2.5. On-line Yardım Sayfalarının Çıktısını Almak

On-line yardım sayfalarının veya herhangi bir .hlp uzantılı dosyanın çıktısı HELP ve LPRINT taskları ve (½) yönlendirme işareti (pipe) kullanılarak yapılır. Başlangıçta tanımlanan yazıcıdan farklı bir yazıcı kullanılacaksa bunun set komutu tanımlanması gerekir. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

cl> help help ½ lprint(yardım alma ile ilgili bilgilerin bulunduğu dosyayı yazıcıya gönderir)
cl> help help ½ lprint dev=<lw>(yardım alma ile ilgili bilgilerin bulunduğu dosyayı belirli bir yazıcıya gönderir)
cl> help dataio.* ½ lprint(DATAIO paketi ile ilgili tüm bilgiyi yazıcıya gönderir)

2.2.6. Belirli bir İşlevi Gerçekleştiren Taskı Bulmak

Belirli bir işlevi gerçekleştiren tüm tasklar REFERENCES taskı ile listelenebilir. Bunu için on-line yardım veri tabanında arama yapılır ve kullanıcının yazdığı ifade ile uyuşan tüm taskların listesi ekrana getirilir. Aşağıdaki uygulamaları inceleyiniz.

cl> references help(tanımlama bölümlerinde “help” ifadesini 
                           içeren tüm tasklar listelenir) 
cl> refer upd+(yukarıdaki örnekten de anlaşılacağı gibi bilgiler
                      oldukça yavaş gelmekte; bundan sonraki aramaları 
                      hızlandırmak için bir hızlı-referans dosyası üretilir;
                      bunun etkisini takip eden örnekte göreceksiniz) 
cl> refer smooth(hızlı-referans dosyası kullanılarak, tanımlama 
                        bölümlerinde “smooth” ifadesini içeren tüm tasklar
                        listelenir)

2.3. IRAF’ta Dizin Kullanımı

IRAF, görüntü ya da sanal (virtual) dosya sistemi kullanır. Bunun kullanıcı için anlamı şudur: IRAF hangi bilgisayarda kullanılırsa kullanılsın dizin ve dosya isimleri aynıdır.

Dizin kullanımı IRAF’ta çok önemlidir. Sistemi ancak içinde bulunduğu dizinden (home directory) çalıştırabileceğinizi unutmayınız! Aşağıdaki iki uygulama neyi göstermektedir?

cl> show home
cl> show uparm

2.3.1. Dizin Yaratmak ve Dizin Silmek

IRAF’ta dizin MKDIR taskı ile yaratılır. Aşağıdaki örneklerde hem IRAF’ın içinde bulunduğu dizinde hem de daha üst dizinlerde alt dizinler yaratılabileceğini göreceksiniz.

cl>diskspace(disk üzerindeki boş alan kontrol edilir)
cl>mkdir nite1(nite1isimli bir alt dizin yaratılır)
cl>mkdir home$nite1(IRAF’ın içinde bulunduğu dizinde nite1 isimli bir alt dizin yaratır)
cl>mkdir /tmp8/irafdir(tmp8 isimli dizinde irafdir dizinini yaratır)

IRAF’ın içinden dizin silmek mümkün değildir. Bu ancak işletim sistemi (UNIX) seviyesinden yapılabilir; ancak (!) karakteri kullanılarak IRAF’ı terk etmeden de sanki işletim sistemi seviyesinde bulunuluyormuş gibi dizin silinebilir. Örnekleri inceleyiniz.

cl> cd nite1(nite1 dizinine geçilir)
cl> imdelete *.imh(nite1 dizinindeki tüm görüntü dosyaları silinir) cl> cd ..(bir üst dizine geçilir)
cl> !rm –r nite1(IRAF’tan çıkmadan, işletim sistemi seviyesindeymiş gibi, nite1 dizini silinir)

2.3.2. Dizin Değiştirmek

Kullanıcı IRAF’ın içinde olsa da, IRAF dizin isimlerini, mantıksal dizin isimlerini ve işletim sistemi (UNIX) yol isimlerini kullanarak dizinler arasında dolaşabilir.

cl> path(içinde bulunulan dizin adını verir)
cl> cd(IRAF’ın içinde bulunduğu dizine geçilir)
cl> mkdir nite1(nite1 isimli bir alt dizin yaratılır)
cl> cd nite1(nite1 alt dizinine geçilir)
cl> cd ..(bir üst dizine çıkılır)
cl> cd iraf$doc(iraf mantıksal dizininin doc isimli altdizinine geçilir)
cl> back(bir önceki dizine döner)

2.4. Parametre Dosyaları ve Parametreler ile İlgili İşlemler

IRAF’ta tasklar bir takım parametreler ile çalıştırılır. Parametreler o taskın işlevini nasıl gerçekleştireceğini belirler. Bu bölümde parametrelerin nasıl tanımlandığını ve gerektiğinde nasıl değiştirildiğini inceleyeceğiz. Aşağıda RFITS taskının parametreleri görülmektedir.

     fits_file      =   'mta'      FITS data source
     file_list      =              File list
     iraf_file      =   ' '        IRAF filename
     (make_image    =   yes)       Create an IRAF image?
     (long_header   =   no)        Print FITS header cards?
     (short_header  =   yes)       Print short header?
     (datatype      =   ' '        IRAF data type
     (blanc         =   0.         Blank value
     (scale         =   yes)       Scale the data?
     (oldirafname   =   no         Use old IRAF name in place of iraf_file?
     (offset        =   0)         Tape file offset
     (mode          =   'q1'      

İki tür parametre vardır: sorgu veya konum parametreleri (query or positional parameters) ile saklı parametreler (hidden parameters).

Sorgu parametreleri taskın her çalıştırılışında kesinlikle belirtilmelidir. Buna karşın saklı parametreler task çalışmaya başlamadan önce belirtilmedi ise eski değerleri ile geçerli olmaya devam edecektir. Kullanıcı, herhangi bir taskın parametre değerlerini yapacağı iş doğrultusunda kendisi için özelleştirebilir. Bu yeni değerleri içeren parametre dosyaları kullanıcının uparm isimli dizininde depolanır. Herhangi bir task çalıştırıldığında IRAF ilk önce bu dizine “bakar” ve buradaki değerleri dikkate alır. Eğer böyle bir dosya yoksa sistem tarafından tanımlanmış olan değerler kullanılır.

uparm dizininde yer alan parametre dosyalarının isimleri paket ve taskın isimlerinin belirli bir biçimde birleştirilmesi (paket adının ilk iki karakteri ile son karakteri ve task adının ilk beş karakteri ile son karakteri) ile oluşturulur. Örneğin aptqphot adı apphot ile qphot kelimelerinden türetilmiştir. Farklı örnekleri görmek için “dir uparm” komutunu işletiniz.

Paketlerin de parametre dosyaları olabilir. Bu durumda parametre değerleri o paketi oluşturan tüm tasklar tarafından kullanılır.

2.4.1. Parametreleri Listelemek ve Edit Etmek

Parametreler LPARAM taskı ile listelenebilir. Herhangi bir paketin parametrelerini listelemeden önce o paketin yüklenmiş olması gerekir. Eğer daha önceden kullanıcı bu paketin parametre dosyasında değişiklik yaptı ise dosya bu hali ile listelenecektir. Örnekte RFITS taskının parametreleri listelenecektir.

cl>lpar rfits

Parametreler üzerinde her türlü işlemi EPARAM (EditPARAMeters) taskı ile gerçekleştirebiliriz. EPARAM ile, editor çevre değişkeni tarafından kontrol edilen bir etkileşimli monitör editörü devreye sokulur. Önceki bölümlerden de hatırlayacağınız gibi IRAF’ta bir taskı ya da paketi yeteri kadar harf yazarak komut satırından çağırabiliyor ya da çalıştırabiliyorduk. Örneği inceleyiniz (eparam yerine epar):

cl> epar rfits(RFITS’in parametreleri üzerinde işlem yapabilmek için etkileşimli monitör editörünü açar)

Etkileşimli monitör editörünün basit bir kullanımı vardır. Cursor’ı istenilen parametreye konumlandırdıktan sonra, parametrenin yeni değeri girilir ve (Enter) tuşuna basılır. İşlem bitince :q komutu ile parametre ortamından çıkılır. Parametre dosyası yeni parametre değerleri ile uparm dizinine kaydedilmiş olur. Aşağıda hangi tuş/tuşlar yardımı ile parametre listesi üzerinde hareket edileceği ve istendiğinde o ortamdan çıkılabileceği açıklanmıştır.

(Enter) , ¯ , (Ctrl+J) cursor aşağıya doğru hareket eder
­ , (Ctrl+K) cursor yukarıya doğru hareket eder
(Ctrl+Z) veya (Ctrl+D) parametreler güncelleştirilir ve EPARAM’dan çıkılır
(Ctrl+C) EPARAM’dan parametreler güncelleştirilmeden çıkılır

Parametreleri değiştirmenin ikinci bir yolu da komut satırında task adını, parametreyi ve parametrenin yeni değerini açıkça yazmaktır. Örneklerde de görüleceği gibi çeşitli tipte parametre değerleri için çeşitli yazım biçimleri (sintaks) kullanılır: örneğin boolean değerler için yes ve no değerleri kullanılırken, karakter türündeki değerler “ “ işaretleri arasında belirtilmelidir.

cl> rfits.scale=no
cl> rfits.datatype=”real”
cl> rfits.offset=100
cl> =rfits.datatype

2.4.2. Parametrelere Eski Değerlerini Atamak

Bazı durumlarda parametrelere IRAF’ın başlangıçta belirlediği (default) değerleri yeniden atamak gerekli olabilir. Bunun için UNLEARN komutu kullanılır. Bu komut ile tek bir taskın parametre değerlerine dönülebileceği gibi bir paketteki tüm tasklar için aynı şey yapılabilir.

cl> unlearn rfits (RFITS taskı için IRAF’ın belirlediği değerlere dönmek)
cl> unlearn dataio (DATAIO paketindeki tüm tasklarda ilk değerlere dönmek)

2.5. Taskların Çalıştırılması

2.5.1. Genel Yazım Kuralları

Önceki bölümlerden de hatırlanacağı gibi taskları çalıştırmak için IRAF komut satırından taskın adını ya da onu IRAF’a tanıtacak sayıda karakteri yazmak ve (Enter) tuşuna basmak yeterliydi. Şimdi bununla ilgili birkaç farklı yolu inceleyeceğiz. Örneklerde IMSTATISTIC taskını kullanacağımız için önce bunun parametrelerini inceleyelim:

           images   =                    Images
          (fields   = “image,npix,mean,stddev,min,max”) Fields to be printed 
          (lower    = INDEF)             Lower cutoff for pixel values
          (upper    = INDEF)             Upper cutoff for pixel values
          (binwidth = 0.1)               Bin width of histogram in sigma
          (format   = yes)               Format output and print column labels?

1. En basit yol, komut satırından taskın parametre listesini ekrana çağırdıktan ve sorgu parametrelerini (parantez içinde olmayanları) tespit ettikten sonra yine komut satırında taskın adını yazıp (Enter) tuşuna basmak ve otomatik olarak ekrana gelen parametre isimlerinin karşısına değerlerini girmektir. Saklı parametrelerin ilk değerleri geçerli olmaya devam eder.

   cl> imstat
   Images:     dev$pix
      #    IMAGES   NPIX   MEAN   STDEV   MIN   MAX
          dev$pix  26214   108.3  131.3   -1. 19936.
   

   Sorgu yöntemi ile saklı parametrelerin değerleri de değiştirilebilir (eğer değişmesi gerekiyorsa). Aşağıdaki örnekte formatparametresinin değeri 'yes' iken 'no' olarak değiştirildi. '-' işaretinin etkisine dikkat edin! Boolean parametrelerin '=yes' ve '=no' bölümleri sırası ile '+' ve '-' işaretleri ile belirtilebilir.

   cl> imstat form-
   Images:     dev$pix
          dev$pix& 26214   108.3  131.3   -1. 19936.
    

2. İkinci bir yol, parametreleri ve yeni değerlerini komut satırında yazarak taskı çalıştırmak. Bu çalıştırma biçiminde gerekli parametreler komut satırında, parametre listesindeki sıralarına uygun olarak verilmelidir. Parametre adı yazılmasa da olur, sadece değerini yazmak yeterlidir.

   Saklı parametreler de komut satırından tanımlanabilir. Bunların adı da değeri de komut satırında yer aldığı için, sorgu parametrelerinden sonra olmak kaydı ile herhangi bir sırada yazılabilir. Bu parametrelerin yeni değerleri taskın sadece bu icrası için geçerlidir; tasktan çıkılınca eski değerleri geçerli olmaya devam eder.

   cl> imstat dev$pix fields=mean,stddev

   Aşağıdaki örnekte, bir satırı aşan bir komut görüyorsunuz. İkinci satıra “\” işareti ile devam edilmiştir.

   cl> imstat dev$pix fields=mean,stdev,min,max \ >>> format-

3. Tabi ki bunun yerine her zaman daha pratik bir yol olan EPARAM taskını çalıştırarak da saklı parametrelerin değerleri değiştirilebilir ve çalışması istenen asıl task çalıştırılabilir. cl> epar imstat
   (bu komuttan sonra parametre değerleri değiştirilir ve aşağıdaki komut uygulanır)
   
   cl> imstat dev$pix
4. cl> EPARAM “task adı” komutu ile ekrana gelen parametre listesinde parametre değerleri değiştirildikten sonra da gerekli task çalıştırılabilir. Bunu için parametre listesindeki değişiklik işi bitince :go komutu ile ortam terkedilir.

Her IRAF kullanıcısının tercih ettiği bir yol vardır ancak uygulamalar göstermiştir ki en çok kullanılan en son anlatılan yöntemdir.

2.5.2. Taskları Arka Planda Çalıştırmak

IRAF’ta taskları arka planda çalıştırmak mümkündür. Bunu komut satırında komutun sonuna & işaretini ilave ederek yapabiliriz. Arka plana atılmış işler IRAF’tan çıkılsa da çalışmaya devam eder.

Aşağıdaki örnekte, IMSTATISTICS taskı arka planda çalışmak üzere ayarlanmıştır. Ancak taskın üreteceği çıktı tanım gereği terminale geleceğinden, bunu önlemek için statfile isimli dosyaya yönlendirme yapılmıştır (& ile ilgili bilgi daha sonraki bölümlerde vardır).

cl> imstat dev$pix form- > statfile &

Yukarıdaki komutta gerekli parametrelerin eksik yazılması durumunda CL aşağıdaki örnekte olduğu gibi işlemi durdurup sizin değer girmenizi bekleyecektir.

cl> imstat >> statfile &
1 stopped waiting for parameter input
cl> service 1
Images: dev$pix

Böyle bir durumda, eğer kullanıcı hangi parametreden bahsedildiğinden emin değilse, yapılabilecek en iyi iş işlemi iptal edip (kill) yeniden başlatmaktır. JOBS taskı ile arka plana atılmış işler numaraları ile birlikte listelenebilir. Bunları iptal etmek için kill komutu ve iş numarası girilmelidir.

cl> jobs
cl> kill 1

2.5.3. Taskların Çalışmasını Kesmek

Bir taskı çalıştırdıktan sonra herhangi bir sebeple iptal etmek isteyebiliriz. Bunun için Ctrl-C kullanılır. Böyle bir işlemden sonra her şeyi eski haline getirmek için genellikle flprcache komutu kullanılır (bu komut uygulamada “flipper” olarak isimlendirilir). Bundan sonra da hala bazı problemler varsa bir kez daha aynı komut çalıştırılır ve problem devam ediyorsa yapılabilecek en iyi iş IRAF’tan çıkıp tekrar girmektir.

Genellikle her IRAF paketi (taskları ile birlikte) bir tek exe dosyası yaratılmıştır. Herhangi bir paketteki bir task çalıştırıldığında, o taskın içinde yer aldığı paketin tamamı kullanıcının “işlem belleği” ‘ne (“process cache”) yerleştirilir. Bu bellek alanı istendiğinde prcache komutu ile incelenebilir. kill komutu ile bir taskın çalışması kesildiğinde büyük bir olasılıkla paketin içinde bulunan exe dosyasında bozulma oluşur bu da bu dosyada bulunan başka bir taskın yanlış çalışmasına sebep olabilir. flpr, kullanıcının işlem belleğinden tüm exe dosyalarını (SYSTEMS hariç) atar ve burayı temizler.

Teyp işlemleri ile ilgili taskların çalışmasını kesmek tehlikelidir ve kullanıcının, çok zorunlu değilse, bunu yapmaması önerilir.

2.6. Data Dosyaları

Daha önceki bölümlerde de bahsedildiği gibi, IRAF görüntü (virtual) dosya sistemi kullanır: hangi işletim sisteminde kullanılırsa kullanılsın tüm IRAF dosya isimleri aynıdır. Geçerli dosya isimleri [A-Za-z0-9_.] karakter kümesindeki karakterler kullanılarak oluşturulabilir. Ayrıca “1245b” veya “03457” gibi değişik dosya isimlerini mutlaka “ “ işaretleri arasında yazmak gerekir (birincisi sekizli sayıları çağrıştırdığı ikincisi de 0 ile başladığı için).

IRAF data dosyaları üçe ayrılır:

1. Metin (ASCII) dosyalar
2. Basit ikili (binary) dosyalar
3. Görüntü (image) dosyalar.

Görüntü dosyalar özel bir dosya türü olduğundan daha sonra incelenecektir. Bu dosyalar ile çalışılacağı zaman IMAGES paketindeki tasklar kullanılır. Metin ve ikili dosya işlemleri için ise SYSTEMS paketindeki tasklar kullanılmalıdır.

DIRECTORY taskı ile o anda içinde bulunulan veya belirtilen bir dizindeki dosyalar listelenir. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz ve joker karakterlerinin kullanımına dikkat ediniz:

cl> dir         (bulunulan dizinin içeriğini listeler)
cl> dir uparm   (uparm dizinindeki dosyaların listesini verir)
cl> dir *cl*    (adında “cl” karakter dizisi olan dosyaları listeler)
cl> dir login.??(adı login ve uzantısı herhangi iki karakter olan 
                        dosyaları listeler) 
cl> dir *.imh   (bu dizindeki tüm görüntü dosyalarının listesini verir)

Metin dosyaları IRAF’ta çok farklı amaçlarla kullanılabilir; bazı taskların girdi bilgilerini içerirken bazı taskların da ürettiği bilgileri saklamak için kullanılabilir (çoğunlukla veri tabanı ve log dosyaları olarak). Bir taskın üreteceği terminal çıktısı bir metin dosyasına yönlendirilebilir. Bu tür dosyaların (uygun olursa ikili dosyaların da) içinde işlem yapmak için IRAF’ın EDIT komutu, dosyalarla işlem yapmak için ise SYSTEM paketindeki tasklar kullanılır.

concatenate  -  birkaç dosyayı birleştirir
copy         -  dosya kopyalar (görüntüler için IMCOPY)
count        -  bir metin dosyasındaki satır, kelime ve karakter sayısını verir
delete       -  dosya siler (görüntüler için IMDELETE)
head         -  bir metin dosyasının ilk birkaç satırını yazar
lprint       -  bir dosyayı yazıcıya gönderir
match        -  belirli bir karakter dizisi ile uyuşan tüm satırları yazar
page         -  bir dosyanın içinde hareketi sağlar
rename       -  dosyanın yeniden adlandırılmasını sağlar
sort         -  bir metin dosyasında sıralama yapar
tail         -  bir dosyanın son birkaç satırını yazar
type         -  bir dosyanın içeriğini standart çıktı cihazında yazar

LISTS paketindeki bazı tasklar ve PROTO paketindeki FIELDS ve JOINLINES taskları yardımı ile datalar üzerinde basit işlemler yapılabilir. NOAO paketi gibi diğer harici paketlerin ise metin dosyaları için özel taskları vardır.

2.7. IRAF Görüntü Dosyaları

IRAF birçok görüntü formatını desteklemektedir. Bu bölümde sadece IRAF’ın özgün formatı olan OIF (Original IRAF Format) hakkında bilgi verilecektir.

IRAF’ın kurulumu sırasında, değiştirilmedikçe, OIF varsayılan görüntü formatıdır. Görüntü formatını kontrol etmek ve imtype çevre değişkeni yardımı ile yeniden tanımlamak mümkündür. Örnekleri inceleyiniz:

cl> show imtype (görüntü formatını kontrol eder)
cl> set imtype=imh (görüntü formatını OIF olarak tanımlar)

Genel olarak söylemek gerekirse imtype değişkeni sadece RFITS veya başka bir okuyucu ile okunan yeni görüntüleri etkiler. Görüntü formatına bağlı olsa da çıktı olarak üretilen görüntüler girdi görüntülerinin formatında olur (eğer girdi görüntünün formatı haricen tanımlanmaz ise).

OIF formatı iki dosyadan oluşur: uzantısı .imh olan bir header dosyası ve uzantısı .pix olan bir pixel dosyası. UNIX-IRAF sistemlerinde her bir .imh uzantılı dosyaya karşılık bir de “..” dosyası yaratılır. Bu görüntünün DELETE komutu ile yanlışlıkla silinmesini önler (bu dosyalar dir a+ komutu ile görülebilir).

2.7.1. IRAF Header Dosyaları

IRAF header (başlık) dosyası uzantısı .imh olan bir binary dosyadır. Bu dosyanın içeriği ve bununla ilgili parametreler IMHEADER taskı ile görülebilir. FITS header dosyaları gibi görünse de onlardan oldukça farklıdır.

cl> imheader dev$pix(görüntü header dosyasını kısaca gösterir)
cl> imheader dev$pix l+ | page(görüntü header dosyasının tamamını gösterir)

Görüntü header dosyasının min_lenuserarea çevre değişkeni ile kontrol edilen ve yeniden tanımlanabilen belirli bir uzunluğu vardır, bu da 20000 karakterdir (250 satır x 80 karakter).

cl> show min_lenuserarea(o andaki değeri gösterir)
cl> set min_lenuserarea = 40000(uzunluk yeniden tanımlanır)

HEDIT taskı ile header dosyasındaki bilgilere yeni anahtar kelimeler (keywords) eklenebilir veya mevcut olanlar üzerinde değişiklik yapılabilir. HESELECT ile de seçilmiş bazı anahtar kelimelerin değerleri listelenebilir. Aşağıdaki örnekleri uygulayınız:

cl> imcopy dev$pix newpix(dev$pix dosyasının bir kopyasını çıkarır)
cl> hedit newpix newkey 'string' add+(newkey isimli yeni bir anahtar kelime ekler)
cl> hselect newpix $I,newkey yes(newkey’in değerini yazar)
cl> imdelete newpix(1. Örnekte yaratılmış olan kopyayı siler)

2.7.2. IRAF Pixel Dosyaları

IRAF pixel dosyaları uzantısı .pix olan birer binary dosyadır. Pixel dosyaları header dosyaları ile aynı dizinde olmak zorunda değildir. IRAF görüntüleri yaratıldığında imdir çevre değişkeni pixel dosyalarının (.pix) nereye kaydedileceğini belirler. Bunlara ulaşılacak yol adı da header dosyasına (.imh) yazılır. Böylece görüntülerle ilgili bir işlem yapacak herhangi bir task o görüntü ile ilgili pixel dosyası nerede olursa olsun onu bulacaktır. Başlangıçta .imh dosyaları o anda içinde bulunulan dizine yerleşir. Aşağıdaki örnekleri incelerken kullanıcı şunu unutmamalıdır: “set imdir” komutu dizin yaratmaz; dizinler MKDIR komutu ile yaratılır (HDR$pixels/ dizini hariç – bu IRAF tarafından otomatik olarak yaratılır).

cl> show imdir (.pix dosyalarının içinde bulunduğu dizini gösterir)
cl> dir imdir  (dizindeki dosyaları listeler)
cl> set imdir=HDR$    (o anda içinde bulunulan dizini .pix dosyalarının 
                       içinde bulunacağı dizin olarak tanımlar)
cl> set imdir=HDR$pixels/
cl> set imdir =/tmp8/irafdır/

Yukarıdaki örneklerde kullanılan “/” işaretinin önemini bir kez daha hatırlatmak isteriz!

HDR$ ve HDR$pixels/ mantıksal dizinleri ana işletim sisteminden bağımsız birer yol adıdır ve görüntülerin header dosyalarında da aynı biçimde yer alırlar. Diğer dizin yol adı örnekleri işletim sistemi bağımlıdır.

2.7.3. Pixel Data Tipleri

IRAF aşağıdaki pixel data tiplerini destekler:

• Short (kısa) (16 bit işaretli tamsayı)
• Long (uzun) (32 bitlik işaretli tamsayı)
• Real (gerçel) (32 bitlik kayan noktalı)
• Double(çift hassasiyetli gerçel) (64 bitlik kayan noktalı)

Kompleks sayılar için IRAF’ın desteği çok sınırlıdır. Bir görüntünün data tipini değiştirmek için CHPIXTYPE taskı kullanılır. Pixel data tipi IMHEADER taskı ile belirlenebilir.

cl> imhead dev$pix
dev$pix[512,512] [short] : m51 B 600s

IRAF’ın sistem taskları girdi görüntüsünün pixel tipinde çıktı görüntüsü üretir. Eğer dönüşüm sırasında karmaşık hesaplamalar varsa bunlar tek veya çift duyarlıklı gerçel sayılarla yapılabilir aksi takdirde buna gerek yoktur; girdi görüntüsünün pixel tipinde yapılır. Bazı tasklar hesaplamaların ve çıktı görüntüsünün hangi data tipi ile gerçekleştirileceğini tanımlayan parametrelere sahiptir. Tamsayı tipinde datası olan kullanıcılar temkinli olmalıdır: eğer hard disk miktarı yeterliyse, görüntüyü işlemeye başlamadan önce tamsayıların gerçel sayılara dönüştürülmesi tavsiye edilir; dönüştürülmez ise datanın bir kısmı kesilip atılır veya anlamsız negatif sayılar şeklinde ortaya çıkar.

2.7.4. Görüntünün Boyutu

IRAF çok boyutlu görüntüleri destekler. Bir görüntünün büyüklüğü ve boyutu IMHEADER taskı ile belirlenebilir. En son örneğimizden de anlaşılacağı gibi dev$pix adı ile tanımlı görüntü 2-d boyutundadır ve her bir boyutu 512 pixel içerir.

Tek boyutlu (oned) bir görüntü bir satırı veya bir sütünü olan iki boyutlu bir görüntü olarak temsil edilebileceği gibi, tek boyutlu bir vektör olarak da temsil edilebilir. NOAO spektroskopik paketlerinde tek boyutlu datalar için bu, çok yaygın bir formattır.

cl> imhead oned
oned [820] [real] : FEIGE 98

IMSTACK taskı ile birden fazla görüntü yüksek boyutlu bir görüntü yığını şekline dönüştürülebilir (yeni görüntünün header dosyası listedeki birinci görüntünün header dosyasındaki bilgilerini alır). IMSLICE taskı ile girdi görüntüsünün boyutunun bir eksiği boyutunda görüntü üretilebilir.

Takip eden bölümlerde açıklanan “görüntü bölümü” (“image section”), IMCOPY taskı ile birlikte bir görüntünün boyutlarını düşürmede kullanılır. Aşağıdaki örnekte de görüldüğü gibi iki boyutlu olan görüntü tek boyutlu bir vektöre dönüşmekte.

cl> ihmead dev$pix
dev$pix[512,512] [short] : m51 B 600s
cl> imcopy dev$pix[*,20] oned
cl> imhead oned
oned [512] [short] : m51 B 600s

2.7.5. Genel Görüntü Araçları

Bu bölümde birkaç genel amaçlı görüntü aracına değinilecektir. Görüntülerle çalışırken, SYSTEMS paketinde yer alan metin ve ikili dosyalar için geçerli benzer araçları kullanmak yerine bunları kullanmak önemlidir çünkü bunlar daha karmaşık dosya yapıları (örneğin bir dosya yerine iki dosya) ile başa çıkabilir. Aşağıda bu araçlar ve yaptıkları iş yer almaktadır:

   IMCOPY    giriş görüntüsünün yeni bir kopyasını yaratır
   IMRENAME  o anda kullanılan görüntünün adını değiştirir
   IMDELETE  görüntüyü siler

Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

cl> imcopy dev$pix newpix(newpix adı ile görüntünün bir kopyasını yaratır)
cl> imrename newpix newcop(newpix’in adını newcop olarak değiştirir)
cl> imdelete newcop(newcop’u siler)

IMRENAME taskının bir kullanışlı özelliği daha vardır; pixel dosyalarını imdir çevre değişkeni ile belirlenmiş o anda geçerli dizine taşır. Bunu yapmak için header dosyalarının adını ya da yerini değiştirmeye gerek yoktur.

cl> set imdir =</tmp3/irafdir/>(imdir hazırlanır)
cl> imrename *.imh .(pixel dosyalarını yeni dizine taşır)

Pixel değerleri LISTPIXELS taskı ile listelenebilir. Şimdi aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

cl> listpix dev$pix[20:25,30:32](görüntünün bir bölümündeki pixel değerlerini listeler)
cl> listpix dev$pix[20:25,30:32] | table(listeler ve yeniden formatlar)

İkinci örnekte LISTPIXELS taskının çıktısı TABLE taskına yönlendirilir; çıktı görüntülenmeden önce LISTS paketinde bulunan TABLE taskı tarafından yeniden formatlanacaktır.

Görüntüler üzerinde işlem yapan diğer tasklar IMAGES ve PROTO paketlerinde yer alır (bkz. Ek A-B).

3. IRAF’ta Datayı Okuma ve Yazma

IRAF’ta data okuma ve yazma DATAIO paketindeki tasklar yardımı ile yapılır. Ayrıca SYSTEMS, SOFTOOLS ve PROTO paketlerinde yer alan bazı genel amaçlı tasklar da bunun için kullanılabilir. IRAF ile birlikte çalışan diğer paketlerin de data okuma ve yazma ile ilgili kendi taskları vardır. Örneğin NOAO’nun MTLOCAL paketi, STSDAS’ın FITSIO paketi ve SAO’nun geliştirdiği PROS, XRAY’in XDATAIO paketi.

3.1. Genel Teyp (Tape) İşlemleri

IRAF aşağıdaki teyp cihazlarını destekler:

• 9-izli teyp sürücü
• QIC sürücü (kartuş)
• Exabyte
• DAT (Digital Audio Tapes) sürücü

IRAF’ın kullandığı teyp cihazları dev$tapecap isimli dosyada tanımlıdır. Bu dosyada her cihazın bir işletim sistemi uyumlu adı (host name) bir de IRAF tanımlı (mantıksal) adı vardır: mta, mtb vb. Cihazlara IRAF’tan genellikle mantıksal adları ile ulaşlır. tapecap dosyasında kullanılan parametrelerle ilgili bilgiyi page os$zfiomt.c komutu yardımı ile alabilirsiniz. IRAF sistem yöneticisi gerektiğinde bu dosyada ayarlamalar yapabilir. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

cl> devices (kullanabileceğiniz cihazları listeler)
cl> allocate mta (mta tape sürücüsünü kullanıma tahsis eder)
cl> rewind mta (mta sürücüsündeki tape cihazını başa sarar)
cl> devstatus mta (mta cihazının o andaki durumu ile ilgili bilgi verir)
cl> deallocate mta (mta sürücüsünü kullanım dışı bırakır)

3.2. Teyp Ortamına Yazmak ve Teyp Bilgi Yoğunluğunu Ayarlamak

Exabyte ve 9-izli cihazları da içeren bazı teyp cihazları birden fazla yoğunluk değerlerini destekler. Bu tür teyplerden okuma işlemi için değil ancak teybe yazım işlemi için teyp bilgi yoğunluğunu doğru bir şekilde belirtmek çok önemlidir.

Belirli bir yoğunluğa sahip yeni bir teyp cihazına bilgi yazma işlemi işletim sistemi bağımlıdır. Yoğunluk bilgisini işletim sistemine IRAF’ın içinden bildirebiliriz. Eğer böyle bir bilgi yazdırma komutunda yer almıyorsa, eski yoğunluk bilgisi geçerli olmaya devam edecek demektir. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

cl> allocate mta (mta tape sürücüsünü tahsis eder)
cl> wfits mta6250 <image1> new+ (bir görüntüyü 6250 bpi yoğunluklu teybe yazar)
cl> wfits mta <image2> new- (ikinci bir görüntüyü teybe ekler)

3.3. FITS Formatlı Veriler Üzerinde Bazı Basit İşlemler

3.3.1. FITS Görüntülerini Okumak

IRAF, genel FITS formatını desteklemektedir. FITS formatındaki görüntüler IRAF’ta DATAIO paketinde yer alan RFITS taskı yardımı ile okunur. Bu taskın parametreleri aşağıda listelenmiştir:

    fits_file     =    'mta'      FITS data source
    file_list     =               File lis
    iraf_file     =    '   '      IRAF filename
    (make_image   =    yes)       Create an IRAF image?
    (long_header  =    no)        Print FITS header cards?
    (short_header =    yes)       Print short header?
    (datatype     =    '   '      IRAF data type
    (blanc        =    0.         Blank value
    (scale        =    yes)       Scale the data?
    (oldirafname  =    no         Use old IRAF name in place of iraf_file?
    (offset       =    0)         Tape file offset
    (mode         =    'q1'

Aşağıda yer alan örnekte, FITS formatında data içeren bir teypten data okuma ve hard diske aktarma işlemleri gösterilmiştir (teypte 999’dan az sayıda dosya olduğu varsayılarak). Burada, çıktı görüntülerinin adı “n10001, n10002, n10003,.....” olacaktır. Çıktının pixel tipi ise giriş datasının tipine (tamsayı, gerçel sayı, vb.) bağlı olacaktır. RFITS taskının çalışması biraz zaman alacağından, bu işin arka plana (background job) atılması ve üretilecek terminal çıktısının (kısa header listesi ve muhtemel hata durumunda hata mesajları) bir dosyaya yönlendirilmesi önerilir. Bu dosya daha sonra istendiğinde incelenebilir veya yazdırılabilir.

cl> show imdir(pixel dosyalarının bulunduğu dizini gösterir)
cl> diskspace(bu komut ile görüntüler için yeteri kadar yer 
                     olup olmadığını kontrol edilebilir) 
cl> allocate mta(mta teyp sürücüsünü tahsis eder)
cl> rfits mta 1-999 n1 >& tlist &(teypteki tüm görüntüleri okur ve üretilen
                                    kısa header listesini terminal yerine tlist
                                    isimli dosyaya aktarır. Bu işin arka planda 
                                    yapıldığını unutmayınız! Bunu sağlayan “&” 
                                    parametresidir.) 
cl> page tlist   (tlist dosyasının içeriğini sayfa sayfa gösterir)

Teypte bulunan FITS dosyalardan birine ait header bilgisinin tamamını ekrana yazdırmak mümkündür. Aşağıda yer alan örnekte teypte bulunan 35. dosyanın header bilgisi listelenecek ve çıktı PAGE taskına yönlendirilecektir; bu şekilde çıktı kolayca incelenebilecektir.

cl> rfits mta 35 make- l+ | page

Burada make- (ya da make_image=no) parametresi sadece listenin üretilmesini sağlar, diske bir şey yazılmaz. Bu yöntemle elde edilen header bilgileri, aynı FITS dosya için IMHEADER taskı ile elde edilen bilgilerden farklı olacaktır.

FITS dosyalar teypten okunurken, datanın giriş formatı ne olursa olsun, çıkış formatı komut satırında belirtilebilir. Birçok kullanıcı, daha sonraki işlemlerde dataların tipi ile ilgili herhangi bir karışıklık olmaması için, tüm dataları IRAF’a gerçel (real) tipte aktarmayı daha kullanışlı bulurlar.

cl> rfits mta 1-10,30-56 dt data=r > dtlist &

Bu örnekte görüldüğü gibi çıktı datalarının tipi “real” olacaktır ve sadece seçilen dosyalardan (1-10,30-56) okuma yapılacaktır. Bu işlemin sonucunda üretilecek çıktı yine bir dosyaya (dtlist) yönlendirilmiştir ancak bu kez muhtemel hata mesajları dosyada değil ekranda yer alacaktır.

WFITS komutu, IRAFNAME anahtar kelimesini kullanarak görüntü dosyasının eski adını FITS header dosyasına yazar. Bu anahtar kelimenin değeri (yani dosya adı) oldirafname=yes tanımlaması yapıldıktan sonra RFITS ile okunabilir.

Şimdi, önceden teybe kaydedilmiş olan belirli bazı görüntüleri diske taşımak istediğimizi varsayalım. Teypte kayıtlı FITS görüntüleri ada göre değil dosya konumuna göre okunur, unutmayınız! Bu durumda önce teypte yer alan dosyaları isimlerine göre listeleyip, daha sonra okunacak dosyaları seçmeliyiz ve nihayet RFITS komutunu uygulamalıyız. Aşağıdaki örnekte bu yapılmıştır.

cl> rfits mta 1-999 make- old+ | page(teypte bulunan dosyaları IRAFNAME
                                             parametresindeki isimlere göre 
                                             listeler) 
cl> rfits mta 20-25,45-47 junk old+(teypten dosyaları okur ve diske 
                                           yazarken görüntü adını IRAFNAME 
                                           parametresindeki adla değiştirir)

RFITS ile sadece teypte değil diskte bulunan görüntü dosyaları da okunabilir. Örnekte görüldüğü gibi “fits001, fits002, fits003 ...” isimli FITS görüntüleri IRAF görüntülerine dönüştürülecektir.

cl> rfits fits* 1 m31

Çok uzun FITS header bilgileri durumunda, bazı kayıtlardaki parametrelerin değerleri kesilebilir ve IRAF görüntüsünün header bilgisinde yer almayabilir. min_lenuserarea çevre değişkeni kullanılarak görüntü header bilgisinin alanı büyütülebilir ve görüntüleri okuma işlemi yeniden yapılabilir. Bu değişkenin kabul edilmiş değeri 20000’dir (yaklaşık 250 kayıt).

cl> set min_lenuserarea=40000

3.3.2. FITS Görüntülerini Yazmak

Daha önceki bölümde yapılan işin tersini yapmak yani bir IRAF görüntüsünü bir FITS dosyası olarak teybe yazmak mümkündür. Bu işlem DATAIO paketinde bulunan WFITS taskı ile yapılır. Ancak bu noktada kullanıcıyı uyarmakta fayda var. Datanızı teybe yazdıktan sonra bir kez daha ters işlemi yapınız yani teypten okuyup diskinize yazdırınız ve diskteki kopyası ile karşılaştırınız! Böylece datanızda bir bozulma olup olmadığından emin olursunuz.

WFITS taskının sistem tarafından tanımlanan parametreleri aşağıda listelenmiştir.

     iraf_files     =                  IRAF images
     fits_files     = ' '              FITS filename
     newtape        =                  Blank tape?
     bscale         = 1.               FITS bscale
     bzero          = 0.               FITS bzero 
    (make_image     = yes)             Create a FITS image?
    (long_header    = no)              Print FITS header cards?
    (short_header   = yes)             Print short header?
    (bitpix         = 0)               FITS bits Per pixel
    (blocking_fac   = 0)               FITS tape blocking factor
    (scale          = yes)             Scale data?
    (autoscale      = yes)             Auto_scaling?

Dataların indirgenmesi işlemi bittikten sonra kullanıcının diskinde birçok görüntü seti oluşmuş olabilir. Bunların IEEE’nin kayan noktalı FITS formatında yeni bir Exabyte teybine aktarılması istenebilir. Bunun nasıl yapılabileceğini bir örnek üzerinde inceleyelim. Kullanılacak örnek görüntülerin pixel data tipinin gerçel olduğunu ve “bred0001, bred0002,.....” ve “rred0001, rred0002,....” şeklinde isimlendirildiğini varsayalım. Önce WFITS taskının girdisi olacak ve görüntü isimlerinin listesini içeren bir text dosyası oluşturmalıyız. Bu dosya üzerinde gerektiğinde değişiklik (listeye yeni görüntü adı ekleme veya çıkarma) yapılabilir. WFITS taskının kısa header bilgilerinden oluşan çıktısı terminal yerine bir dosyaya yönlendirilecektir.

cl> files rred*.imh > inlist (girdi datasının listesini oluşturur)
cl> files bbred*.imh >> inlist(aynı listeye ekleme yapılır)
cl> allocate mtd             (mtd isimli teyp sürücüyü tahsis eder)
cl> unlearn wfits            (WFITS taskının kabul edilen değerlerini 
                                     kullanmayı sağlar) 
cl> wfits @inlist mtd new+ > tlist &  (datayı teybe yazar)

Datayı teybe eklemek için new parametresini, new=no veya new- şeklinde tanımlamak gerekir. Aşağıdaki örnekte, her görüntünün otomatik olarak scale edilmesini sağlamak için bitpix=32 ve blocking_factor=1 olarak tanımlanmıştır. İşlemin çıktısı varolan dosyaya yönlendirilmiştir.

cl> wfits xred1??.imh mta new- bitpix=32 block=1 >> tlist &

Warning: Default bitpix overridden.
Bitpix set to: 32
Warning: FITS tape blocking factor is 1

Burada, iki özel parametrenin – bitpix ve blocking_factor - değeri değiştirildi. Komutun icra edilmesinden sonra ekrana kullanıcıyı bilgilendiren bir uyarı mesajı gelir.

WFITS ile teybe istenilen bir dosya numarasından başlayarak data yazdırmak mümkündür. Örneğin 50 numaralı dosyaya yazmak için aşağıdaki işlemi uygularız (ancak bu işlemin Exabyte teyplerle çalışırken geçerli olmadığını belirtmek gerekir). Aksi belirtilmediği için ve dev$pix IRAF test görüntüsünün önceden tanımlı data tipi tamsayı olduğundan, FITS dosyaya bilgiler 16 bitlik tamsayı formatında kaydedilecektir:

cl> wfits dev$pix mta[50]

Kullanıcı FITS görüntüleri sadece teybe yazmakla sınırlı değildir, bunları diske yazmak da mümkündür.

cl> wfits m31red,m31blue fits

Bu örnekte, m31red ve m31bue görüntüleri IEEE’nin kayan nokta formatında FITS dosyalar olarak diske yazdırılmıştır; dosyaların adı sırası ile fits001 ve fits002 olacaktır.

3.4. Text (Metin) Dosyalar

Daha önceki bölümlerde text dosyalarla ilgili basit işlemlerden kısaca bahsedilmişti. Metin dosyaların okunması ve yazılması DATAIO paketindeki ilgili taskların kullanılması ile olur. Diğer bazı tasklar ise IRAF görüntülerini text dosyaya çevirme ve tersi işlemlerini yapmaktadır. Bu taskların kullanımı çok açık ve kolaydır. Aşağıda isimleri yer alan tasklarla ilgili daha fazla bilgi için on-line elkitabı sayfalarına bakılması önerilir.

     Rcardimage         cardimage dosyasını text dosyaya dönüştürür
     Rtextimage         text dosyayı IRAF görüntüsüne dönüştürür
     Wcardimage         text dosyayı cardimage dosyaya dönüştürür
     Wtextimage         IRAF görüntüsünü text dosyaya dönüştürür

3.5. Standart Olmayan Data Formatları

Kullanıcıların sıklıkla FITS veya text formatında olmayan ama IRAF görüntü formatına dönüştürülmesi gereken dataları vardır. PROTO paketindeki IRAFIL taskı bazı binary dataların IRAF görüntülerine dönüştürülmesi için kullanılır. Bu task 8 veya 16-bitlik pixel dataları ile çalışır. Bu dönüştürme sırasında header dosyasındaki bazı bilgiler silinebilir. Dönüştürülecek datanın önceden diske aktarılmış olması gerekir.

IRAFIL, MTEXAMINE ve REBLOCK (DATAIO paketindedir) birleşik kullanımı ile teypte bulunan binary data doğrudan IRAF görüntüsüne dönüştürülebilir.

     MTEXAMINE          teypte bulunan dosyanın kayıt yapısını görüntüler
     REBLOCK            teypteki dosyaları diske aktarır ve eğer gerekli ise
                        reblocking veya byte swapping yapar
     IRAFIL             diske aktarılan binary dosyaları IRAF görüntülerine 
                        dönüştürür.

Kullanıcı IMFORT arabirimini kullanarak kendi dönüştürme programlarını yazabilir veya mevcut SSP teyp okuma programlarına benzer programlar geliştirebilir.

3.6. TAR Dosya Formatı

Diskte veya teypte bulunan “tar” formatındaki verileri okumak ve yazmak için SOFTTOOLS paketindeki RTAR ve WTAR taskları kullanılır. Bunların uygulanması esnasında cihaz isimlerine dikkat edilmeli; IRAF’ın kısaltması olan “mta” gibi isimler değil, ana işletim sisteminin kullandığı cihaz isimleri kullanılmalıdır!

     rtar               tar formatındaki arşiv dosyasını okur
     wtar               tar formatındaki arşiv dosyasını yazar

IRAF’ta tar formatın üç farklı biçimi ile karşılaşabiliriz:

• IRAF ile çalışan çoğu harici yazılım paketi tar formatında gelir.
• IRAF’ın ürettiği veri tabanı dosyaları (ASCII) tar formatında kaydedilebilir ve böylece bir platformdan diğer bir platforma taşınabilir.
• Teypten okunan ve diske FITS formatlı dosyalar olarak kaydedilen IRAF görüntüleri de tar formatında bir dosyaya kaydedilebilir ve bu dosya daha sonra başka bir makineye taşınabilir. IRAF görüntülerini doğrudan tar formatına dönüştürmek tavsiye edilmez!

3.7. Bazı Ek G/Ç (I/O) Taskları

Bu bölümde DATAIO paketinde yer alan MTEXAMINE, T2D ve REBLOCK tasklarından bahsedilecektir. MTEXAMINE, teyp ve disk dosyalarını incelemek için kullanılır.

T2D taskı ile teyp dosyaları hızlıca diske kopyalanabilir. Bu task özellikle problemli teyplerle çalışırken işe yarar. Bozuk teypte bulunan datayı diske aktardıktan sonra kullanılacak bölümünü açmak daha kolay olur.

REBLOCK taskı birçok işe yarar. Datayı diske okunduğu gibi swap etmek veya datayı yeniden bloklamak mümkündür. Bu task ile ayrıca teypten teybe data kopyalanabilir (gerekli ise yoğunluk değiştirilebilir).

4. IRAF’ta Grafik

IRAF’ın genel amaçlı çizim taskları PLOT paketindedir ancak grafik üretimi sadece bunlarla sınırlı değildir.

Kullanılacak terminalin tipini IRAF’a tanıtmak için STTY taskındaki tanımlamalar gerektiği gibi yapılmış olmalıdır. Bunu ya IRAF’ı başlattığınızda ya da IRAF’ta çalışırken grafik ile ilgili bir uygulamaya başlamadan önce yapabilirsiniz.

Üzerinde çalıştığınız grafik, grafik penceresi için ayrılmış olan bellek alanında (frame buffer) yer alır. Bu alanın büyüklüğü cmbuflen çevre değişkeni tarafından tanımlanır. Eğer grafik için ayrılan alan yeterli değilse kapsamlı grafikler eksik görüntülenebilir; bellek alanını büyüterek bu problem çözülebilir. Takip eden örnek bunun nasıl yapılacağını göstermektedir. Buna benzer yeni değerlerin tanımlanmasından sonra bu değerlerin geçerli olması için, örnekte de gösterildiği gibi “gflush” komutu kullanır.

cl> show cmbuflen
cl> reset cmbuflen = 256000
cl> gflush

4.1. Etkileşimli Grafik Cursor Modu (Interactive Graphics Cursor Mode)

IRAF’ta birçok taskın ürettiği grafik önceden tanımlı tuşlar ve grafik penceresindeki cursor ile etkileşimli olarak incelenebilir ve işlenebilir. Bir kısım grafik taskı cursor’ı doğrudan grafik penceresine konumlandırırken başka bir kısım task ise sadece grafiği çizer, cursor yine text penceresindedir. Bu ikinci grup tasktan da istenirse “=gcur” komutu ile etkileşimli cursor moduna geçilebilir.

Bir grafik arabirimi olan etkileşimli cursor modu bir temel cursor komutları (cursor keystrokes) setine sahiptir. Cursor komutları ya tek karakterlik büyük harflerden ya da “:.” işaretleri ile birlikte kullanılan komutlardan oluşur (Şekil 4).

Etkileşimli cursor modundayken tüm cursor komutlarını listelemek için ':.help' komutu kullanılır. Belirli bir task için geçerli cursor komutları ise '?' komutu ile listelenebilir.

cl> phelp cursors(on-line yardım sayfalarından hem grafiklerle hem de 
                         cursor komutları ile ilgili bilgi getirir)

Şimdi aşağıdaki uygulamaları inceleyiniz:

cl> stty            (terminal tipini kontrol eder)
cl> stty stermjh    (terminal tipini stermjh olarak tanımlar)
cl> contour dev$pix (dev$pix görüntüsü ile ilgili grafik çizer)
cl> =gcur           (etkileşimli grafik moduna aktif hale getirir)
:.help              (tüm cursor komutlarını listeler)
...                 (global cursor komutları ile deneyiniz)
O ???               (grafiğin tamamını tekrar listeler)
:.snap <yazıcı adı> (grafiğin çıktısını belirtilen yazıcıya yollar) 
=                   (grafiğin çıktısını önceden tanımlı olan yazıcıya yollar)
q                   (herhangibir küçük harf ile çıkılır)

4.2. Tek Boyutlu Grafik Taskları

Aşağıdaki listeden de görüldüğü gibi PLOT paketinde grafik üreten pek çok task vardır. Bunlardan sadece IMPLOT etkileşimlidir. Diğer tasklardan etkileşimli grafik modunu aktif duruma getirmek için “=gcur” komutu kullanılır.

  graph       bir veya birden fazla görüntü bölümünün grafiğini üretir
  implot      görüntülerin satır ve sütun grafiklerini çizer 
  pcol        bir görüntünün tek bir sütununun grafiğini çizer 
  pcols       bir sütun aralığının ortalamasının grafiğini çizer
  phistogram  bir ya da birden fazla görüntünün histogramını çizer ya 
              da yazıcıya gönderir
  pradprof    bir yıldızın radyal profilini çizer veya listeler
  prow        bir görüntünün satır grafiğini çizer 
  prows       bir satır aralığının ortalamasının grafiğini çizer
  pvector     bir 2D görüntüsünün herhangi bir vektörünün grafiğini çizer

Veri indirgemede iki boyutlu datayı incelemek için kullanılan en önemli task IMPLOT’tur. Bu task hem kendi cursor komut setini (küçük harfler ve “:” karakteri) hem de her task için geçerli etkileşimli cursor komut setini kullanır. Aşağıdaki örneği inceleyelim:

cl> implot dev$pix(M51 görüntüsünün merkez çizgisinin grafiğini çizer)
?                 (yardım - cursor komutlarını listeler)
q                 (cursor yardım penceresinden çıkar)
...               (cursor komutları ile deneyiniz)
q                 (tasktan çıkar)

GRAPH taskı ile ASCII formatındaki dosya veya görüntülerin grafiği elde edilebilir. GRAPH etkileşimli değildir ancak kullanıcıya eksenleri kontrol etme imkanı verir, böylece grafik yayına hazır şekilde üretilebilir.

    A        draw and label the axes of current viewport
    B        backup over last instruction in frame buffer
    C        print the cursor position
    D        draw a line by marking the endpoints
    E        expand plot by setting window corners
    F        set fast cursor (for HJKL)
    H        step cursor left
    J        step cursor down
    K        step cursor up
    L        step cursor right
    M        move point under cursor to center of screen
    P        zoom out (restore previous expansion)
    R        redraw the screen
    T        draw a text string
    U        undo last frame buffer edit
    V        set slow cursor (for HJKL)
    W        select WCS at current position of cursor
    X        zoom in, X only
    Y        zoom in, Y only
    Z        zoom in, both X and Y
    <        set lower limit of plot to the cursor y value
    >        set upper limit of plot to the cursor y value
    \        escape next character
    :        set cursor mode options
    :!       send a command to the host system
    =        short for ":.snap"
    0        reset and redraw
    1-9      roam

    Cursor Mode Commands
    
    :.axes[+-]             draw axes of viewport whenever screen is redrawn
    :.case[+-]             enable case sensitivity for keystrokes
    :.clear                clear alpha memory (e.g, this text)
    :.cursor n             select cursor
    :.gflush               flush plotter output
    :.help                 print help text for cursor mode
    :.init                 initialize the graphics system
    :.markcur[+-]          mark cursor position after each cursor read
    :.off [keys]           disable selected cursor mode keys
    :.on [keys]            enable selected cursor mode keys
    :.page[+-]             enable screen clear before printing help text
    :.read file            fill frame buffer from a file
    :.show                 print cursor mode and graphics kernel status
    :.snap [device]        make hardcopy of graphics display
    :.txqual qual          set character generator quality (normal,l,m,h)
    :.txset format         set text drawing parameters (size,up,hj,vj,etc)
    :.xres=value           set X resolution (stdgraph only)
    :.yres=value           set Y resolution (stdgraph only)
    :.viewport x1 x2 y1 y2 set workstation viewport in world coordinates
    :.write[!][+]file      save frame buffer in a spool file
    :.zero                 reset viewport and redraw frame

Şekil 4:Etkileşimli Grafik Cursor Komutları (Not: orijinal olarak verilmiştir)

4.3. İki Boyutlu Grafik Taskları

IRAF’taki birçok iki boyutlu grafik taskını etkileşimli kullanabilmek için '=gcur' komutunu uygulamak gerekir .

     contour   bir görüntünün çizgi grafiğini üretir
     hafton    Bir görüntünün half-tone grafiklerini üretir
     surface   Bir görüntünün yüzey grafiğini üretir
     velvect   Bir hız alanının temsili grafiğini üretir

CONTOUR taskı ile ilgili aşağıdaki örneği uygulayınız ve inceleyiniz ('\' karakterinin kullanımını daha önceki bölümlerden hatırlayacaksınız).

cl> display dev$pix 1(M51’i görüntüler)
cl> contour dev$pix \
xres=256 yres=256 perim- fill+ label- ceil=500 dev=imdg

4.4. Grafik Metakod Dosyaları ile İlgili Tasklar

Grafik çıktısı bir dosyaya kaydedilebilir. Bu, 'metakod' dosya olarak isimlendirilir ve iki yoldan yaratılabilir:

• Grafik task yardımı ile yaratıldıktan sonra “>G” komutu ile bir dosyaya (metakod) yönlendirilir
• Üretilen grafik, etkileşimli cursor modundaki “:.write” komutu ile doğrudan metakod dosyasına aktarılır

cl> contour dev$pix >G meta (grafik meta isimli dosyaya yönlendirilir)
cl> surface dev$pix         (bir grafik üretilir)
cl> =gcur                   (etkileşimli cursor moduna geçilir)
    : .write meta           (üretilen grafiği meta isimli dosyaya ekler)
    : .read meta            (meta dosyasındaki grafikleri görüntüler)
    q                       (tasktan çıkılır)

Aşağıdaki tasklar ile metakod dosyaların içine bakılır veya bunların içindeki grafikler görüntülenebilir:

     gkidir       metakod dosyasının içeriğini listeler
     gkiextract   metakod dosyanın içindeki frame’leri tek tek çıkarıp alır
     gkimosaic    metakod dosyada bulunan frame’leri bir sayfaya sığacak 
                  şekilde sıkıştırır
     stdgraph     metakod dosyayı standart grafik cihazında gönderir
     stdplot      metakod dosyayı standart çizim cihazına (plotter) gönderir 

Kullandığınız IRAF sisteminde bir örnek metakod dosya mevcuttur. Aşağıdaki örneklerde bu dosya kullanılmıştır.

cl> gkidir dev$vdm.gki (dev$vdm.gki metakod dosyasının içeriğini listeler) 
cl> gkimos dev$vdm.gki (metakod dosyasının içeriğini sıkıştırılmış formda 
                               terminalde görüntüler) 
cl> gkiextract dev$vdm.gki 2 | stdgraph
                              (metakod dosyasındaki 2. grafiği görüntüler)
cl> stdgraph dev$vdm.gki(tüm dosyaları terminalde görüntüler)
cl> stdplot dev$vdm.gki(tüm dosyaları önceden tanımlı yazıcıya gönderir)

5.Görüntüler ile İlgili İşlemler ve Komutlar

IMAGES paketinin bir altpaketi olan TV, görüntülerle ilgili komutları içerir. Workstation ortamında çalışan bir kullanıcı, görüntüyü önce frame tampon belleğine aktarır ve daha sonra XIMTOOL veya SAOimage görüntüleme yazılım aracının komutlarını kullanarak görüntü üzerinde çeşitli işlemler yapar. UNIX ortamında “man imtool” komutu ile XIMTOOL’un kullanımı konusunda bilgi alınabilir.

Görüntüleme işlemlerine geçmeden önce stdimage çevre değişkeninin değeri, frame tampon bellek büyüklüğü ile uyumlu olmalıdır veya doğru görüntüleme cihazına yönlendirilmiş olmalıdır. Bunları yapmak gerekirse GDEVICES taskı kullanılabilir.

cl> show stdimage(geçerli değeri gösterir)
cl> set stdimage=imt800(stdimage çevre değişkeninin değerini tanımlar)
cl> set stdimage=iism70v(görüntüleme cihazını tanımlar)

5.1. Görüntüler ile İlgili İşlemler

IRAF’ta görüntüler DISPLAY taskı ile görüntülenir. Bu task ile XIMTOOL’da en fazla dört frame, SAOimage’te ise ancak bir frame için tampon bellek tahsis edilmiştir.

cl> display dev$pix 1 (görüntü 1. frame’e aktarılır)

Frame’e aktarılan görüntü tanım gereği frame’in tam ortasında yer alır. Eğer görüntü frame tampon bellek alanından daha büyükse, görüntünün sadece merkez bölgesi frame’de yer alır. Tersi durumunda ise, görüntü çerçeve içine alınarak frame’e yerleştirilir.

Aşağıdaki örnekler büyük ve küçük görüntü durumlarında, görüntülerin bozulmadan frame’e aktarılması için yapılabilecek işlemler içermektedir.

     cl> set stdimage=imt256 (görüntü büyüklüğünden daha küçük 
                                     bir alan tanımlar)
     cl> display dev$pix 1 fill+
     cl> set stdimage=imt1024(görüntü büyüklüğünden daha büyük 
                                     bir alan tanımlar)
     cl> display dev$pix 1 fill+ order=0

DISPLAY taskının birçok seçeneği vardır. Daha fazla bilgi için taskın parametreleri ve on-line yardım sayfaları incelenebilir.

5.2. Görüntü Ortamında Etkileşimli Cursor Kullanımı

Etkileşimli cursor komutlarına sahip tasklardan görüntü ortamına (XIMTOOL veya SAOimage) müdahale etmek mümkündür. Cursor’ın etkileşimli kullanımı stdimcur çevre değişkeni ile kontrol edilmektedir. stdimcur’un normal değeri “stdimage”’dir; bunun anlamı etkileşimli cursor’ın görüntü ortamında (XIMTOOL veya SAOimage) geçerli olmasıdır. Bunun yanı sıra stdimcur, “text” veya “stdgraph” olarak da tanımlanabilir. Bu esneklik kullanıcıya, görüntü ve grafik ortamlarında aynı anda çalışma imkanını verir. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

cl> show stdimcur (geçerli olan değeri gösterir)
cl> set stdimcur=stdimage(görüntü modunu aktif ypar)
cl> set stdimcur=stdgraph(grafik ortamında cursor kullanımını aktif hale getirir)
cl> set stdimcur=text (text modunu aktif yapar)

Eğer kullanılan görüntüleme aracı birden fazla görüntü frame’ini destekliyorsa, etkileşimli cursor modunda kullanılabilecek görüntü “kontrol” karakterleri şunlardır:

• Ctrl-F: bir sonraki frame’e geçilir
• Ctrl-R: bir önceki frame’e dönülür
• Ctrl-B: belirli frame’leri arka arkaya görüntüler (blink)

5.2.1. Görüntü Ortamında Cursor Konumlarının Belirlenmesi

LISTS paketindeki RIMCURSOR taskı ile o anda tampon bellekte bulunan görüntüde cursor’ın koordinatları belirlenebilir. Ayrıca, belirlenen koordinat listesi bir başka taska giriş bilgisi olarak aktarılabilir. Taskın çıktısı bir dosyaya da yönlendirilebilir. RIMCURSOR taskından Ctrl-Z veya Ctrl-D tuşları ile çıkılır. Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz:

cl> display dev$pix 1 (görüntü XIMTOOL penceresine aktarılır)
cl> rimcursor (koordinatlar okunur (belleğe aktarılır))
cl> rimcursor > coordlist (koordinatlar bir dosyaya yönlendirilir)

Son komutla üretilen ve bir dosyaya aktarılan koordinatlar aşağıda listelenmiştir. Bunların içinde en çok kullanılan ilk iki değerdir.

• x ve y pixel koordinatları
• frame numarası (1,2 vb.)
• okuma işlemini kesen komut

5.2.2. Görüntüleri İncelemek ve Düzeltmek

TV paketinde, görüntüleri etkileşimli incelemek ve düzeltmek için bir çok kullanışlı task vardır. Bu kullanım kılavuzunda bunlarla ilgili çok fazla bilgi olmamasına rağmen kullanıcının on-line yardım sayfalarına başvurması ve bunlarla ilgili çeşitli örnekler yapması önerilir.

  IMEXAMINE frame’de yer alan görüntüyü bir çok yoldan inceleme imkanı verir
  IMEDIT    frame’de yer alan görüntü üzerinde çeşitli düzeltmeler yapılmasını sağlar
  TVMARK    frame’de yer alan görüntü üzerinde çizim ve koordinat listesi üretme ve 
            ekleme için kullanılır

Aşağıdaki örnekte, IMEXAMINE taskının birkaç etkileşimli cursor komutu ile ilgili uygulama bulacaksınız. Bu task ile, etkileşimli cursor komutlarının yanı sıra etkileşimli grafik cursor komutları da kullanılabilir !

  cl> imex dev$pix  (etkileşimli görüntü cursor modunu aktif duruma getirir)
      ?             (cursor komutlarını listeler)
      z             (cursor’ın altındaki bölgenin pixel değerlerini görüntüler)
      a             (cursor’ın altındaki yıldız ile ilgili bilgi verir)
      s             (bir bölgenin yüzey grafiğini çizer)
      : epar        (s komutu ile ilgili parametre listesini düzeltme imkanı verir)
      l             (satır grafiği (line plot) üretir)
      : nave 20     (20 satırın ortalamasını alır)
      g             (grafik cursor moduna geçilir)
      Z             (grafiğe zoom yapar)
      o             (ilk (orijinal) grafiğe döner)
      i             (etkileşimli görüntü cursor moduna geri döner) 
      r             (incelenen cismin radyal profilini çizer)
      q             (tasktan çıkar)

Ek A IRAF Paketleri (Sürüm 2.10)

  clpackage.clpackage:
     
     dataio     ­     Data format conversion package (RFITS, etc.) 
     dbms       ­     Database management package (not yet implemented) 
     images     ­     General image processing package 
     language   ­     The command language itself 
     lists      ­     List processing package 
     local      ­     The template local package 
     obsolete   ­     Obsolete tasks 
     noao       ­     The NOAO optical astronomy packages 
     plot       ­     Plot package
     proto      ­     Prototype or interim tasks 
     softools   ­     Software tools package 
     system     ­     System utilties package 
     utilities  ­     Miscellaneous utilities package 

  clpackage.dataio:

     bintxt     ­     Convert a binary file to an IRAF text file 
     mtexamine  ­     Examine the structure of a magnetic tape 
     rcardimage ­     Convert a cardimage file into a text file 
     reblock    ­     Copy a binary file, optionally reblocking 
     rfits      ­     Convert a FITS image into an IRAF image 
     rtextimage ­     Convert text files to IRAF images 
     t2d        ­     Fast tape to disk copy 
     txtbin     ­     Convert an IRAF text file to a binary file 
     wcardimage ­     Convert text files to cardimage files 
     wfits      ­     Convert an IRAF image into a FITS image
     wtextimage ­     Convert an IRAF image to a text file 

  clpackage.images: 

     blkavg     ­     Block average or sum a list of N­D images 
     blkrep     ­     Block replicate a list of images 
     boxcar     ­     Boxcar smooth a list of 1 or 2­D images 
     chpixtype  ­     Change the pixel type of a list of images
     convolve   ­     Convolve a list of 1 or 2­D images with a rectangular filter 
     fit1d      ­     Fit a function to image lines or columns 
     fmedian    ­     Quantize and median filter a 2­D image or a list of images 
     fmode      ­     Quantize and modal filter a 2­D image or list of images 
     gauss      ­     Convolve a list of 1 or 2­D images with an elliptical Gaussian 
     geomap     ­     Calculate a coordinate transformation 
     geotran    ­     Geometrically transform a set of 2­D images 
     gradient   ­     Convolve a list of 1 or 2­D images with a gradient operator 
     hedit      ­     Header editor 
     hselect    ­     Select a subset of images satisfying a boolean expression 
     imarith    ­     Simple image arithmetic 
     imcombine  ­     Combine images pixel­by­pixel using various algorithms
     imcopy     ­     Copy an image 
     imdebug    ­     Image debugging package (currently undocumented) 
     imdelete   ­     Delete a list of images 
     imdivide   ­     Image division with zero checking and rescaling 
     imgets     ­     Return the value of an image parameter as a string 
     imheader   ­     Print an image header 
     imhistogram­     Compute image histogram 
     imlintran  ­     Linearly transform a list of 2­D images 
     imrename   ­     Rename one or more images 
     imshift    ­     Shift a list of 2­D images 
     imslice    ­     Slice images into images of lower dimension 
     imstack    ­     Stack images into a single image of higher dimension 
     imstatistics­    Compute and print statistics for a list of images 
     imsum      ­     Compute the sum, average, or median of a set of images 
     imsurfit   ­     Fit a surface to a 2­D image
     imtranspose­     Transpose a 2­D image 
     laplace    ­     Laplacian filter a list of 1 or 2­D images 
     lineclean  ­     Replace deviant pixels in image lines 
     listpixels ­     Convert an image section into a list of pixels 
     magnify    ­     Magnify a list of 1­D or 2­D images 
     median     ­     Median filter a 2­D image or list of images 
     minmax     ­     Compute the minimum and maximum pixel values in an image 
     mode       ­     Modal filter a 2­D image or list of images 
     register   ­     Register a set of images 
     rotate     ­     Rotate and shift a list of 2­D images 
     sections   ­     Expand an image template on the standard output 
     shiftlines ­     Shift image lines 
     tv         ­     Image display load and control package 

  clpackage.images.tv: 

     display    ­     Load an image or image section into the display 
     iis        ­     IIS image display control package 
     imedit     ­     Examine and edit pixels in images 
     imexamine  ­     Examine images using image display, graphics, and text 
     tvmark     ­     Mark objects on the image display 
     wcslab     ­     Overlay a displayed image with a world coordinate grid 

   clpackage.images.tv.iis:

     blink      ­     Blink two frames 
     cv         ­     Control image device, display "snapshot" 
     cvl        ­     Load image display (newer version of 'display') 
     erase      ­     Erase an image frame 
     frame      ­     Select the frame to be displayed 
     lumatch    ­     Match the lookup tables of two frames
     monochrome ­     Select monochrome enhancement 
     pseudocolor­     Select pseudocolor enhancement
     rgb        ­     Select true color mode (red, green, and blue frames) 
     window     ­     Adjust the contrast and dc offset of the current frame
     zoom       ­     Zoom in on the image (change magnification) 

  clpackage.language:

     intro      ­     A brief introduction to IRAF 
     
  Language components: 
 
     break      *     Break out of a loop 
     case       *     One setting of a switch 
     commands   ­     A discussion of the syntax of IRAF commands 
     cursors    ­     Graphics and image display cursors 
     declarations­    Parameter/variable declarations 
     default    *     The default clause of a switch 
     else       *     Else clause of IF statement 
     for        *     C­style for loop construct
     if         *     If statement 
     goto       *     Goto statement 
     logging    ­     Discussion of CL logging 
     next       *     Start next iteration of a loop 
     parameters ­     Discussion of parameter attributes 
     procedure  *     Start a procedure script 
     return     *     Return from script with an optional value 
     switch     *     Multiway branch construct 
     while      *     While loop

  Builtin Commands and Functions: 

     access           Test if a file exists
     back             Return to the previous directory (after a chdir) 
     beep             Send a beep to the terminal
     bye              Exit a task or package 
     cache            Cache parameter files, or print the current cache list 
     cd               Change directory 
     chdir            Change directory 
     cl               Execute commands from the standard input 
     clbye            A cl followed by a bye (used to save file descriptors) 
     clear            Clear the terminal screen
     defpac           Test if a package is defined
     defpar           Test if a parameter is defined 
     deftask          Test if a task is defined 
     dparam           Dump a pset as a series of task.param=value assignments
     edit             Edit a text file
     ehistory         Edit history file to re­execute commands
     envget           Get the string value of an environment variable
     eparam           Edit parameters of a task
     error            Print error code and message and abort
     flprcache        Flush the process cache
     fprint     *     Print a line into a parameter
     fscan      *     Scan a list
     gflush           Flush any buffered graphics output 
     hidetask         Make a task invisible to the user 
     history          Display commands previously executed 
     jobs             Display status of background jobs
     keep             Make recent set, task, etc. declarations permanent 
     kill             Kill a background job 
     logout           Log out of the CL
     lparam           List the parameters of a task
     mathfcns         Mathematical routines
     mktemp           Make a temporary (unique) file name 
     osfn             Return the host system equivalent of an IRAF filename
     package          Define a new package, or print the current package names 
     prcache          Show process cache, or lock a process into the cache 
     print            Format and print a line on the standard output 
     putlog           Put a message to the logfile 
     radix            Encode a number in the specified radix 
     redefine         Redefine a task
     reset            Reset the value of an environment variable
     scan       *     Scan the standard input
     service          Service a query from a background job
     set              Set an environment variable 
     show             Show an environment variable
     sleep            Hibernate for a specified time
     strings          String manipulation routines
     stty             Set/show terminal characteristics
     task             Define a new task
     time             Print the current time 
     unlearn          Restore the default parameters for a task or package
     update           Update a task's parameters (flush to disk)
     wait             Wait for all background jobs to complete

  clpackage.lists:

     average          Compute the mean and standard deviation of a list
     columns          Convert multicolumn file to separate files
     lintran          Perform linear transformation of a list
     rgcursor         Read the graphics cursor (makes a list)
     rimcursor        Read the image display cursor (makes a list)
     table            Format a list of words into a table
     tokens           Break a file up into a stream of tokens
     unique           Delete redundant elements from a list
     words            Break a file up into a stream of words

  clpackage.obsolete:
   
   imtitle            Change the title of an image (noao.proto V2.9)
   mkhistogram        List or plot the histogram of a data stream (noao.proto V2.9)
   oimcombine         Combine images (images.imcombine V2.9)
   radplot            PLot the radial profile of an object (noao.proto V2.9)
   
   The previous package and release is listed in parenthesis

clpackage.plot:
  
   calcomp            Plot metacode on a Calcomp pen plotter 
   contour            Make a contour plot of an image
   crtpict            Generate greyscale plots of IRAF images
   gdevices           List available imaging or other graphics devices
   gkidecode          Decode metacode on the standard output
   gkidir             Directory listing of metacode file
   gkiextract         Extract individual frames from metacode file 
   gkimosaic          Condense metacode frames to fit on one page
   graph              Graph one or more image sections or lists
   hafton             Generate half­tone plots of an image
   imdkern            Image display device (IMD) graphics karnel
   implot             Plot lines and columns of images using cursors
   nsppkern           Plot metacode on a NSPP (NCAR) plotter device
   pcol               Plot a column of an image 
   pcols              Plot the average of a range of image columns
   phistogram         Plot or print the histogram of an image or list 
   pradprof           Plot or list the radial profile of a stellar object
   prow               Plot a line (row) of an image 
   prows              Plot the average of a range of image lines 
   pvector            Plot an arbitrary vector in a 2D image
   sgidecode          Decode an SGI format metacode file
   sgikern            Simple graphics interface (SGI) graphics kernel
   showcap            Show and decode graphcap entries
   stdgraph           Plot metacode on the standard graphics device
   stdplot            Plot metacode on the standard plotter device
   surface            Make a surface plot of an image
   velvect            Plot representation of a velocity field

clpackage.proto:

   binfil             Create a binary file from an IRAF image
   bscale             Linearly transform the intensities of a list of images
   epix               Edit pixels in an image
   fields             Extract specified fields from a list 
   fixpix             Fix bad pixels by linear interpolation from nearby pixels 
   hfix               Fix image headers with a user specified command 
   imalign            Register and shift a list of images
   imcentroid         Compute relative shifts for a list of images
   imcntr             Locate the center of a stellar image
   imfunction         Apply a function to the image pixel values
   imreplace          Replace pixels in a range by a constant
   imscale            Scale an image to a specified (windowed) mean
   inter              Interpolate for a value in a table of X,Y pairs
   irafil             Create an IRAF image from a binary data file 
   joinlines          Join text files line by line 
   suntoiraf          Convert Sun rasters into IRAF images
   wcsedit            Edit the image coordinate system 
   wcsreset           Reset the image coordinate system

clpackage.softools:

   generic            Preprocess a generic source file
   hdbexamine         Examine a help database
   lroff              Lroff (line­roff) text formatter
   mkhelpdb           Make (compile) a help database
   mkmanpage          Make a manual page
   mkpkg              Make or update an object library or package
   mktags             Tag all procedure declarations in a set of files
   mkttydata          Build cache for termcap/graphcap device entries
   rmbin              Find/delete binary files in subdirectories
   rmfiles            Find/delete files in subdirectories
   rtar               Read a TAR format archive file
   wtar               Write a TAR format archive file
   xc                 Compile and/or link a program 
   xyacc              Build an SPP language parser

clpackage.system:

   allocate           Allocate a device, i.e., magtape drive mta, mtb, ...
   concatenate        Concatenate a list of files
   copy               Copy a file or files (use IMCOPY for imagefiles)
   count              Count the number of lines, words, characters in a text file
   deallocate         Deallocate a previously allocated device
   delete             Delete a file or files (use IMDELETE to delete imagefiles)
   devices            Print information on the locally available devices
   devstatus          Print the status of a device (mta, mtb, ...)
   directory          List the files in a directory
   diskspace          Show how much diskspace is available
   files              Expand a file template into a list of files
   gripes             Send suggestions, complaints, etc. to the system
   head               Print the first few lines of a text file
   help               Print online documentation
   lprint             Print a file on the line printer device
   match              Print all lines in a file that match a pattern 
   mkdir              Create a new directory
   mkscript           Make a command script
   movefiles          Move files to a directory 
   netstatus          Print the status of the local network
   news               Page through the system news file
   page               Page through a file
   pathnames          Expand a file template into a list of OS pathnames
   phelp              Paged HELP: collects and pages the output of HELP
   protect            Protect a file from deletion
   references         Find all help database references for a given topic
   rename             Rename a file
   rewind             Rewind a device (magtape)
   sort               Sort a text file
   spy                Show processor status
   tail               Print the last few lines of a file
   tee                Tee the standard output into a file
   type               Type a text file on the standard output
   unprotect          Remove delete protection from a file

clpackage.utilities:

   curfit             Fit data with Chebyshev, Legendre or spline curve
   detab              Replace tabs with tabs and blanks
   entab              Replace blanks with tabs and blanks
   lcase              Convert a file to lower case
   polyfit            Fit polynomial to list of X,Y data
   split              Split a large file into smaller segments
   translit           Replace or delete specified characters in a file
   ucase              Convert a file to upper case
   urand              Uniform random number generator

Note: Language package keywords are starred. To get 
      help on a keyword enclose it in quotes.

Ek B
NOAO Paketleri (Sürüm 2.10)

(This list does not reflect any tasks added by the various patches to V2.10.)

  noao:

  artdata     ­      Artificial data generation package [up]
  astrometry  ­      Astrometry package
  astutil     ­      Astronomical utilities package [up]
  digiphot    ­      Digital stellar photometry package [up]
  focas       ­      Faint object classification and analysis package
  imred       ­      Image reductions package [up]
  mtlocal     ­      Magtape i/o for special NOAO format tapes [up]
  nobsolete   ­      Obsolete tasks to be phased out in a future release [up]
  nproto      ­      Prototype (temporary, contributed) tasks [up]
  observatory ­      Examine and define observatory parameters [up] 
  onedspec    ­      One dimensional spectral red & analysis package [up] 
  rv          ­      Radial velocity analysis package [up] 
  surfphot    ­      Galaxy isophotal analysis package 
  twodspec    ­      Two dimensional spectral red & analysis package [up]

  noao.artdata: 

  gallist     ­      Make an artificial galaxies list
  mk1dspec    ­      Make/add artificial 1D spectra 
  mk2dspec    ­      Make/add artificial 2D spectra using 1D spectra templates 
  mkechelle   ­      Make artificial 1D and 2D echelle spectra
  mkexamples  ­      Make artificial data examples
  mkheader    ­      Append/replace header parameters 
  mknoise     ­      Make/add noise and cosmic rays to 1D/2D images 
  mkobjects   ­      Make/add artificial stars and galaxies to 2D images 
  mkpattern   ­      Make/add patterns to images 
  starlist    ­      Make an artificial star list 

  noao.astutil: 

  airmass     ­      Compute the airmass at a given elevation above the horizon 
  asttimes    ­      Compute UT, Julian day, epoch, and siderial time 
  ccdtime     ­      Compute time required to observe star of given magnitude 
  galactic    ­      Convert ra, dec to galactic coordinates 
  gratings    ­      Compute and print grating parameters 
  pdm         ­      Find periods in light curves by Phase Dispersion Minimization 
  precess     ­      Precess a list of astronomical coordinates 
  rvcorrect   ­      Compute radial velocity corrections 
  setairmass  ­      Compute effective airmass and middle UT for an exposure 
  setjd       ­      Compute and set Julian dates in images 

  noao.digiphot: 

  apphot      ­      Aperture Photometry Package 
  daophot     ­      Dao Crowded­Field Photometry Package 
  photcal     ­      Photometric Calibration Package
  ptools      ­      Photometry Tools Package 

  noao.digiphot.apphot:

  aptest      ­      Run basic tests on the apphot package tasks
  center      ­      Compute accurate centers for a list of objects
  centerpars  ­      Edit the centering parameters
  daofind     ­      Find stars in an image using the DAO algorithm 
  datapars    ­      Edit the data dependent parameters 
  fitpsf      ­      Model the stellar psf with an analytic function 
  fitsky      ­      Compute sky values in a list of annular or circular regions
  fitskypars  ­      Edit the sky fitting parameters
  phot        ­      Measure magnitudes for a list of stars
  photpars    ­      Edit the photometry parameters
  polymark    ­      Create polygon lists for polyphot
  polyphot    ­      Measure magnitudes inside a list of polygonal regions 
  polypars    ­      Edit the polyphot parameters
  qphot       ­      Measure quick magnitudes for a list of stars
  radprof     ­      Compute the stellar radial profile of a list of stars
  wphot       ­      Measure magnitudes for a list of stars with weighting
  lintran     ­      Linearly transform a coordinate list 
  pexamine    ­      Interactively examine or edit an apphot output file 
  txdump      ­      Dump select fields from an apphot output file 

  noao.digiphot.daophot:

  addstar     ­      Add artificial stars to an image using the computed psf 
  allstar     ­      Group and fit psf to multiple stars simultaneously 
  centerpars  ­      Edit the centering algorithm parameters 
  daofind     ­      Find stars in an image using the DAO algorithm 
  daopars     ­      Edit the daophot algorithms parameter set 
  daotest     ­      Run basic tests on the daophot package tasks 
  datapars    ­      Edit the data dependent parameters 
  fitskypars  ­      Edit the sky fitting algorithm parameters 
  group       ­      Group stars based on positional overlap and signal/noise 
  nstar       ­      Fit the psf to groups of stars simultaneously 
  peak        ­      Fit the psf to single stars 
  phot        ­      Compute sky values and initial magnitudes for a list of stars 
  photpars    ­      Edit the photometry parameters 
  psf         ­      Fit the point spread function 
  seepsf      ­      Compute an image of the point spread function 
  substar     ­      Subtract the fitted stars from the original image 
  pappend     ­      Concatenate a list of daophot databases 
  pconvert    ­      Convert a text database to a tables database 
  pdump       ­      Print selected fields from a list of daophot databases 
  grpselect   ­      Select groups of a specified size from a daophot database 
  pexamine    ­      Interactively examine and edit a daophot database 
  prenumber   ­      Renumber stars in a daophot database 
  pselect     ­      Select records from a daophot database 
  psort       ­      Sort a daophot database 

  noao.digiphot.ptools:

  istable     ­      Is a file a table or text database file ? 
  pappend     ­      Concatenate a list of apphot/daophot databases 
  pconvert    ­      Convert from an apphot/daophot text to tables database 
  pdump       ­      Print selected columns of a list of daophot/apphot databases 
  prenumber   ­      Renumber a list of apphot/daophot databases 
  pexamine    ­      Interactively examine and edit an apphot/daophot database 
  pselect     ­      Select records from a list of apphot/daophot databases 
  psort       ­      Sort a list of apphot/daophot databases 
  pttest      ­      Run basic tests on the ptools package tasks 
  tbappend    ­      Concatenate a list of apphot/daophot tables databases 
  tbdump      ­      Print selected columns of a list of tables databases 
  tbrenumber  ­      Renumber a list of apphot/daophot tables databases 
  tbselect    ­      Select records from a list of apphot/daophot tables databases 
  tbsort      ­      Sort a list of apphot/daophot tables databases 
  txappend    ­      Concatenate a list of apphot/daophot text databases 
  txdump      ­      Print selected columns of a list of apphot/daophot text databases 
  txrenumber  ­      Renumber a list of apphot/daophot text databases 
  txselect    ­      Select records from a list of apphot/daophot text databases 
  txsort      ­      Sort a list of apphot/daophot text databases

  noao.imred:

  argus       ­      CTIO ARGUS reduction package
  bias        ­      General bias subtraction tools 
  ccdred      ­      Generic CCD reductions 
  ctioslit    ­      CTIO spectrophotometric reduction package 
  dtoi        ­      Density to Intensity reductions for photographic plates 
  echelle     ­      Echelle spectra reductions (slit and FOE) 
  generic     ­      Generic image reductions tools 
  hydra       ­      KPNO HYDRA (and NESSIE) reduction package 
  iids        ­      KPNO IIDS spectral reductions 
  irred       ­      KPNO IR camera reductions 
  irs         ­      KPNO IRS spectral reductions
  kpnocoude   ­      KPNO coude reduction package (slit and 3 fiber)
  kpnoslit    ­      KPNO low/moderate dispersion slits (Goldcam, RCspec,Whitecam)
  specred     ­      Generic slit and fiber spectral reduction package 
  vtel        ­      Solar vacuum telescope image reductions 

  noao.imred.argus:

  apall       ­      Extract 1D spectra (all parameters in one task)
  apdefault   ­      Set the default aperture parameters 
  apedit      ­      Edit apertures interactively
  apfind      ­      Automatically find spectra and define apertures
  aprecenter  ­      Recenter apertures 
  apresize    ­      Resize apertures 
  apsum       ­      Extract 1D spectra
  aptrace     ­      Trace positions of spectra
  bplot       ­      Batch plots of spectra
  continuum   ­      Fit the continuum in spectra 
  dispcor     ­      Dispersion correct spectra
  dopcor      ­      Doppler correct spectra
  identify    ­      Identify features in spectrum for dispersion solution
  msresp1d    ­      Create 1D response spectra from flat field and sky spectra 
  refspectra  ­      Assign wavelength reference spectra to other spectra
  reidentify  ­      Automatically identify features in spectra 
  sapertures  ­      Set or change aperture header information
  sarith      ­      Spectrum arithmetic
  scombine    ­      Combine spectra having different wavelength ranges 
  scopy       ­      Select and copy apertures in different spectral formats 
  setairmass  ­      Compute effective airmass and middle UT for an exposure 
  setjd       ­      Compute and set Julian dates in images
  slist       ­      List spectrum header parameters
  specplot    ­      Stack and plot multiple spectra
  splot       ­      Preliminary spectral plot/analysis 
  doargus     ­      Process ARGUS spectra 
  demos       ­      Demonstrations and tests

  noao.imred.bias: 

  colbias     ­      Fit and subtract an average column bias 
  linebias    ­      Fit and subtract an average line bias 

  noao.imred.ccdred: 

  badpiximage ­      Create a bad pixel mask image from a bad pixel file 
  ccdgroups   ­      Group CCD images into image lists 
  ccdhedit    ­      CCD image header editor 
  ccdinstrument      Review and edit instrument translation files 
  ccdlist     ­      List CCD processing information
  ccdproc     ­      Process CCD images
  ccdtest     ­      CCD test and demonstration package
  combine     ­      Combine CCD images
  cosmicrays  ­      Detect and replace cosmic rays
  darkcombine ­      Combine and process dark count images
  flatcombine ­      Combine and process flat field images 
  mkfringecor ­      Make fringe correction images from sky images
  mkillumcor  ­      Make flat field illumination correction images
  mkillumflat ­      Make illumination corrected flat fields
  mkskycor    ­      Make sky illumination correction images
  mkskyflat   ­      Make sky corrected flat field images 
  setinstrument      Set instrument parameters 
  zerocombine ­      Combine and process zero level images 

   ADDITIONAL HELP TOPICS 

  ccdgeometry ­      Discussion of CCD coordinate/geometry keywords
  ccdtypes    ­      Description of the CCD image types 
  flatfields  ­      Discussion of CCD flat field calibrations 
  guide       ­      Introductory guide to using the CCDRED package
  instruments ­      Instrument specific data files
  package     ­      CCD image reduction package
  subsets     ­      Description of CCD subsets

  noao.imred.ccdred.ccdtest: 

  artobs      ­      Create an artificial CCD observation
  demo        ­      Run a demonstration of the CCD reduction package 
  mkimage     ­      Make or modify an image with simple values 
  subsection  ­      Create an artificial subsection CCD observation

  noao.imred.ctioslit: 

  apall       ­      Extract 1D spectra (all parameters in one task)
  apdefault   ­      Set the default aperture parameters 
  apedit      ­      Edit apertures interactively
  apfind      ­      Automatically find spectra and define apertures
  aprecenter  ­      Recenter apertures
  apresize    ­      Resize apertures
  apsum       ­      Extract 1D spectra
  aptrace     ­      Trace positions of spectra
  bplot       ­      Batch plot of spectra with SPLOT
  calibrate   ­      Apply extinction and flux calibrations to spectra 
  continuum   ­      Fit and normalize the continuum of multispec spectra
  deredden    ­      Apply interstellar extinction corrections
  dispcor     ­      Dispersion correct spectra
  dopcor      ­      Doppler correct spectra
  identify    ­      Identify arc lines and determine a dispersion function 
  refspectra  ­      Assign reference spectra to object spectra
  reidentify  ­      Reidentify arc lines and determine new dispersion functions
  sarith      ­      Spectrum arithmetic
  scombine    ­      Combine spectra
  scopy       ­      Copy spectra including aperture selection and format changes 
  sensfunc    ­      Create sensitivity function
  setairmass  ­      Compute effective airmass and middle UT for an exposure
  setjd       ­      Compute and set Julian dates in images
  slist       ­      List spectral header elements 
  specplot    -      Stack and plot multiple spectra
  splot       ­      Plot and analysis spectra
  standard    ­      Identify standard stars to be used in sensitivity calc 
  doslit      ­      Process CTIO slit spectra 
  demos       ­      Demonstrations and tests

  noao.imred.dtoi:

  dematch     ­      Match a list of density values to exposure values 
  hdfit       ­      Fit a curve to density, log exposure values
  hdshift     ­      Align related HD curves 
  hdtoi       ­      Apply DTOI transformation to density image
  selftest    ­      Self test program to check DTOI transformation
  spotlist    ­      Generate a list of calibration spot values

  noao.imred.echelle: 

  apall       ­      Extract 1D spectra (all parameters in one task)
  apdefault   ­      Set the default aperture parameters and apidtable
  apedit      ­      Edit apertures interactively
  apfind      ­      Automatically find spectra and define apertures
  apfit       ­      Fit 2D spectra and output the fit, difference, or ratio
  apflatten   ­      Remove overall spectral and profile shapes from flat fields 
  apmask      ­      Create an IRAF pixel list mask of the apertures
  apnormalize ­      Normalize 2D apertures by 1D functions
  aprecenter  ­      Recenter apertures
  apresize    ­      Resize apertures
  apscatter   ­      Fit and subtract scattered light
  apsum       ­      Extract 1D spectra
  aptrace     ­      Trace positions of spectra
  bplot       ­      Batch plots of spectra
  calibrate   ­      Apply extinction and flux calibrations to spectra
  continuum   ­      Fit the continuum in spectra
  deredden    ­      Apply interstellar extinction corrections
  dispcor     ­      Dispersion correct spectra
  dopcor      ­      Doppler correct spectra
  ecidentify  ­      Identify features in spectrum for dispersion solution
  ecreidentify­      Automatically reidentify features in spectra
  refspectra  ­      Assign wavelength reference spectra to other spectra 
  sarith      ­      Spectrum arithmetic
  scombine    ­      Combine spectra
  scopy       ­      Select and copy apertures in different spectral formats
  sensfunc    ­      Compute sensitivity function 
  setairmass  ­      Compute effective airmass and middle UT for an exposure 
  setjd       ­      Compute and set Julian dates in images 
  slist       ­      List spectrum header parameters
  specplot    ­      Stack and plot multiple spectra 
  splot       ­      Preliminary spectral plot/analysis 
  standard    -      Identify standard stars to be used in sensitivity calc 
  doecslit    ­      Process Echelle slit spectra 
  dofoe       ­      Process Fiber Optic Echelle (FOE) spectra 
  demos       ­      Demonstrations and tests 

  noao.imred.generic: 

  background  ­       Fit and subtract a line or column background
  cosmicrays  ­       Detect and replace cosmic rays
  darksub     ­       Scale and subtract a dark count image
  flat1d      ­       Make flat field by fitting a 1D func. to the lines or columns
  flatten     ­       Flatten images using a flat field
  normalize   ­       Normalize images
  normflat    ­       Create a flat field by normalizing and replacing low values

  noao.imred.hydra: 

   apall       ­        Extract 1D spectra (all parameters in one task)
   apdefault   ­        Set the default aperture parameters
   apefit      ­        Edit apertures interactively
   apfind      ­        Automatically find spectra and define apertures
   aprecenter  ­        Recenter apertures
   apresize    ­        Resize apertures
   apscatter   ­        Fit and remove scattered light
   apsum       ­        Extract 1D spectra 
   aptrace     ­        Trace positions of spectra
   bplot       ­        Batch plots of spectra
   continuum   ­        Fit the continuum in spectra
   dispcor     ­        Dispersion correct spectra
   dopcor      ­        Doppler correct spectra
   identify    ­        Identify features in spectrum for dispersion solution
   msresp1d    ­        Create 1D response spectra from flat field and sky spectra
   refspectra  ­        Assign wavelength reference spectra to other spectra
   reidentify  ­        Automatically identify features in spectra
   sapertures  ­        Set or change aperture header information
   sarith      ­        Spectrum arithmetic
   scombine    ­        Combine spectra having different wavelength ranges
   scopy       ­        Select and copy apertures in different spectral formats
   setairmass  ­        Compute effective airmass and middle UT for an exposure
   setjd       ­        Compute and set Julian dates in images 
   slist       ­        List spectrum header parameters
   specplot    ­        Stack and plot multiple spectra
   splot       ­        Preliminary spectral plot/analysis
   dohydra     ­        Process HYDRA spectra
   demos       ­        Demonstrations and tests

   noao.imred.iids: 

    addsets     ­        Add subsets of strings of spectra
    batchred    ­        Batch processing of IIDS/IRS spectra
    bplot       ­        Batch plots of spectra
    bswitch     ­        Beam­switch strings of spectra to make obj­sky pairs
    calibrate   ­        Apply sensitivity correction to spectra 
    coefs       ­        Extract mtn reduced ceofficients from henear scans
    coincor     ­        Correct spectra for detector count rates
    continuum   ­        Fit the continuum in spectra
    deredden    ­        Apply interstellar extinction corrections
    dispcor     ­        Dispersion correct spectra
    dopcor      ­        Doppler correct spectra
    extinct     ­        Use BSWITCH for extinction correction
    flatdiv     ­        Divide spectra by flat field
    flatfit     ­        Sum and normalize flat field spectra
    identify    ­        Identify features in spectrum for dispersion solution
    lcalib      ­        List calibration file data 
    mkspec      ­        Generate an artificial spectrum 
    names       ­        Generate a list of image names from a string
    powercor    ­        Apply power law correction to mountain reduced spectra
    process     ­        A task generated by BATCHRED
    refspectra  ­        Assign reference spectra to object spectra
    reidentify  ­        Automatically identify features in spectra
    scombine    ­        Combine spectra having different wavelength ranges
    sensfunc    ­        Create sensitivity function
    setairmass  ­        Compute effective airmass and middle UT for an exposure
    setjd       ­        Compute and set Julian dates in images
    sinterp     ­        Interpolate a table of x,y pairs to create a spectrum
    slist1d     ­        List spectral header elements
    specplot    -        Stack and plot multiple spectra 
    splot       ­        Preliminary spectral plot/analysis
    standard    ­        Identify standard stars to be used in sensitivity calc
    subsets     ­        Substract pairs in strings of spectra 
    sums        ­        Generate sums of object and sky spectra by aperture

    noao.imred.irred: 

    center      ­        Compute accurate centers for a list of objects
    centerpars  ­        Edit the centering parameters
    datapars    -        Edit the data dependent parameters
    flatten     ­        Flatten images using a flat field
    iralign     ­        Align the image produced by irmosaic
    irmatch1d   ­        Align and intensity match the image produced by irmosaic (1D)
    irmatch2d   ­        Align and intensity match the image produced by irmosaic (2D)
    irmosaic    ­        Mosaic an ordered list of images onto a grid
    mosproc     ­        Prepare images for quick look mosaicing
    txdump      ­        Select fields from the center task output text file

    noao.imred.irs:

    addsets     ­        Add subsets of strings of spectra
    batchred    ­        Batch processing of IIDS/IRS spectra
    bplot       ­        Batch plots of spectra
    bswitch     ­        Beam­switch strings of spectra to make obj­sky pairs
    calibrate   ­        Apply sensitivity correction to spectra
    coefs       ­        Extract mtn reduced ceofficients from henear scans
    continuum   ­        Fit the continuum in spectra
    deredden    ­        Apply interstellar extinction corrections
    dispcor     ­        Dispersion correct spectra
    dopcor      ­        Doppler correct spectra 
    extinct     ­        Use BSWITCH for extinction correction 
    flatdiv     ­        Divide spectra by flat field
    flatfit     ­        Sum and normalize flat field spectra 
    identify    ­        Identify features in spectrum for dispersion solution
    lcalib      ­        List calibration file data 
    mkspec      ­        Generate an artificial spectrum
    names       ­        Generate a list of image names from a string
    process     ­        A task generated by BATCHRED
    refspectra  ­        Assign reference spectra to object spectra
    reidentify  ­        Automatically identify features in spectra 
    scombine    ­        Combine spectra having different wavelength ranges 
    sensfunc    ­        Create sensitivity function
    setairmass  ­        Compute effective airmass and middle UT for an exposure
    setjd       ­        Compute and set Julian dates in images
    sinterp     ­        Interpolate a table of x,y pairs to create a spectrum
    slist1d     ­        List spectral header elements
    specplot    ­        Stack and plot multiple spectra
    splot       ­        Preliminary spectral plot/analysis
    standard    ­        Identify standard stars to be used in sensitivity calc
    subsets     ­        Substract pairs in strings of spectra
    sums        ­        Generate sums of object and sky spectra by aperture

    noao.imred.kpnocoude: 

    apall       ­         Extract 1D spectra (all parameters in one task)
    apdefault   ­         Set the default aperture parameters
    apedit      ­         Edit apertures interactively
    apfind      ­         Automatically find spectra and define apertures
    aprecenter  ­         Recenter apertures 
    apresize    ­         Resize apertures
    apsum       ­         Extract 1D spectra
    aptrace     ­         Trace positions of spectra 
    bplot       ­         Batch plot of spectra with SPLOT
    calibrate   ­         Apply extinction and flux calibrations to spectra 
    continuum   ­         Fit and normalize the continuum of multispec spectra 
    deredden    ­         Apply interstellar extinction corrections 
    dispcor     ­         Dispersion correct spectra 
    dopcor      ­         Doppler correct spectra
    identify    ­         Identify arc lines and determine a dispersion function
    msresp1d    ­         Create fiber response spectra from flat field and sky spectra 
    refspectra  ­         Assign reference spectra to observations
    reidentify  ­         Reidentify arc lines and determine new dispersion functions 
    sapertures  ­         Set or change aperture header information
    sarith      ­         Spectrum arithmetic
    scombine    ­         Combine spectra
    scopy       ­         Copy spectra including aperture selection and format changes 
    sensfunc    ­         Create sensitivity function 
    setairmass  ­         Compute effective airmass and middle UT for an exposure
    setjd       ­         Compute and set Julian dates in images
    slist       ­         List spectrum headers 
    specplot    ­         Stack and plot multiple spectra 
    splot       ­         Plot and analyze spectra
    standard    ­         Identify standard stars to be used in sensitivity calc 
    do3fiber    ­         Process KPNO coude three fiber spectra
    doslit      ­         Process KPNO coude slit spectra 
    demos       ­         Demonstrations and tests

    noao.imred.kpnoslit: 

    apall       ­         Extract 1D spectra (all parameters in one task)
    apdefault   ­         Set the default aperture parameters
    apedit      ­         Edit apertures interactively
    apfind      ­         Automatically find spectra and define apertures
    aprecenter  ­         Recenter apertures
    apresize    ­         Resize apertures
    apsum       ­         Extract 1D spectra 
    aptrace     ­         Trace positions of spectra
    bplot       ­         Batch plot of spectra with SPLOT
    calibrate   ­         Apply extinction and flux calibrations to spectra 
    continuum   ­         Fit and normalize the continuum of multispec spectra 
    deredden    ­         Apply interstellar extinction corrections
    dispcor     -         Dispersion correct spectra 
    dopcor      ­         Doppler correct spectra
    identify    ­         Identify arc lines and determine a dispersion function
    refspectra  ­         Assign reference spectra to observations
    reidentify  ­         Reidentify arc lines and determine new dispersion functions
    sarith      ­         Spectrum arithmetic
    scombine    ­         Combine spectra
    scopy       ­         Copy spectra including aperture selection and format changes
    sensfunc    ­         create sensitivity function
    setairmass  ­         Compute effective airmass and middle UT for an exposure
    setjd       ­         Compute and set Julian dates in images
    slist       ­         List spectrum headers
    specplot    ­         Stack and plot multiple spectra
    splot       ­         Plot and analyze spectra
    standard    ­         Identify standard stars to be used in sensitivity calc 
    doslit      ­         Process slit spectra
    demos       ­         Demonstrations and tests

    noao.imred.specred: 

    apall       ­         Extract 1D spectra (all parameters in one task)
    apdefault   ­         Set the default aperture parameters and apidtable
    apedit      ­         Edit apertures interactively
    apfind      ­         Automatically find spectra and define apertures
    apfit       ­         Fit 2D spectra and output the fit, difference, or ratio
    apflatten   ­         Remove overall spectral and profile shapes from flat fields
    apmask      ­         Create and IRAF pixel list mask of the apertures
    apnormalize ­         Normalize 2D apertures by 1D functions
    aprecenter  ­         Recenter apertures
    apresize    ­         Resize apertures
    apscatter   ­         Fit and subtract scattered light
    apsum       ­         Extract 1D spectra
    aptrace     ­         Trace positions of spectra
    bplot       ­         Batch plot of spectra with SPLOT
    calibrate   ­         Extinction and flux calibrate spectra
    continuum   ­         Fit the continuum in spectra
    deredden    ­         Apply interstellar extinction correction
    dispcor     ­         Dispersion correct spectra
    dopcor      ­         Doppler correct spectra
    fitprofs    ­         Fit gaussian profiles
    identify    ­         Identify features in spectrum for dispersion solution
    msresp1d    ­         Create 1D response spectra from flat field and sky spectra
    refspectra  ­         Assign wavelength reference spectra to other spectra
    reidentify  ­         Automatically reidentify features in spectra
    sapertures  ­         Set or change aperture header information
    sarith      ­         Spectrum arithmetic
    scombine    ­         Combine spectra
    scopy       ­         Select and copy apertures in different spectral formats
    sensfunc    ­         Compute instrumental sensitivity from standard stars
    setairmass  ­         Compute effective airmass and middle UT for an exposure
    setjd       ­         Compute and set Julian dates in images
    sfit        ­         Fit spectra and output fit, ratio, or difference
    skysub      ­         Sky subtract extracted multispec spectra 
    slist       ­         List spectrum header parameters
    specplot    ­         Scale, stack, and plot multiple spectra
    splot       ­         Preliminary spectral plot/analysis
    standard    ­         Tabuluate standard star counts and fluxes
    dofibers    -         Process fiber spectra
    doslit      ­         Process slit spectra 

    noao.imred.vtel: 

    destreak    ­         Destreak He 10830 grams. 
    destreak5   ­         First pass processing CL script for 10830 grams.
    dicoplot    ­         Make dicomed plots of carrington maps.
    fitslogr    ­         Make a log of certain header parameters from a FITS tape. 
    getsqib     ­         Extract the squibby brightness image from a full disk scan.
    makehelium  ­         Cl script for processing destreaked 10830 grams(second pass).
    makeimages  ­         Cl script for processing magnetograms into projected maps
    merge       ­         Merge daily grams into a Carrington map.
    mrotlogr    ­         Log some header parameters from a FITS rotation map tape.
    mscan       ­         Read all sector scans on a tape and put them into images. 
    pimtext     ­         Put text directly into images using a pixel font.
    putsqib     ­         Merge a squibby brightness image into a full disk image.
    quickfit    ­         Fit an ellipse to the solar limb.
    readvt      ­         Read a full disk tape and produce an IRAF image.
    rmap        ­         Map a full disk image into a 180 by 180 flat image.
    syndico     ­         Make dicomed print of daily grams 18 cm across.
    tcopy       ­         Tape to tape copy routine.
    trim        ­         Set all pixels outside the limb to 0.0 (use sqib for limb). 
    unwrap      ­         Remove effects of data wraparound on continuum scans.
    vtblink     ­         Blink daily grams on the IIS to check for registration. 
    vtexamine   ­         Examine a vacuum telescope tape, print headers and profile.
    writetape   ­         Cl script to write 5 full disk grams to tape.
    writevt     ­         Write an IRAF image to tape in vacuum telescope format.

    noao.mtlocal: 

    ldumpf      ­         List the permanent files on a Cyber DUMPF tape 
    r2df        ­         Convert a CTIO 2­d frutti image into an IRAF image
    rcamera     ­         Convert a CAMERA image into an IRAF image
    rdumpf      ­         Convert IPPS rasters from a DUMPF tape to IRAF images
    ridsfile    ­         Convert IDSFILES from a DUMPF tape to IRAF images 
    ridsmtn     ­         Convert mountain format IDS/IRS data to IRAF images
    ridsout     ­         Convert a text file in IDSOUT format to IRAF images
    rpds        ­         Convert a PDS image into an IRAF image
    rrcopy      ­         Convert IPPS rasters from an RCOPY tape to IRAF images
    widstape    ­         Convert ONEDSPEC spectra to IDSOUT text format

    noao.nproto: 

    binpairs    ­         Bin pairs of (x,y) points in log separation
    findgain    ­         Estimate the gain and readnoise of a CCD 
    findthresh  ­         Estimate a CCD's sky noise from the gain and readnoise 
    iralign     ­         Align the mosaiced image produced by irmosaic
    irmatch1d   ­         Align and intensity match image produced by irmosaic (1D)
    irmatch2d   ­         Align and intensity match image produced by irmosaic (2D) 
    irmosaic    ­         Mosaic an ordered list of images onto a grid
    linpol      ­         Calculate polarization frames and Stoke's parameters
    slitpic     ­         Generate IRAF image of aperture slit mask

    noao.onedspec:

    bplot       ­         Batch plots of spectra
    calibrate   ­         Apply extinction and flux calibrations to spectra
    continuum   ­         Fit the continuum in spectra
    deredden    ­         Apply interstellar extinction correction
    dispaxis    ­         Dispersion axis parameters for 2D images
    dispcor     ­         Dispersion correct spectra
    dopcor      ­         Apply doppler corrections
    fitprofs    ­         Fit gaussian profiles
    identify    ­         Identify features in spectrum for dispersion solution
    lcalib      ­         List calibration file data
    mkspec      ­         Generate an artificial spectrum 
    names       ­         Generate a list of image names from a string 
    ndprep      ­         Make neutral density filter calibration image
    refspectra  ­         Assign wavelength reference spectra to other spectra
    reidentify  ­         Automatically identify features in spectra
    sapertures  ­         Set or change aperture header information
    sarith      ­         Spectrum arithmetic
    scombine    ­         Combine spectra having different wavelength ranges
    scopy       ­         Select and copy apertures in different spectral formats 
    sensfunc    ­         Create sensitivity function
    setairmass  ­         Compute effective airmass and middle UT for an exposure
    setjd       ­         Compute and set Julian dates in images
    sfit        ­         Fit spectra and output fit, ratio, or difference
    sinterp     ­         Interpolate a table of x,y pairs to create a spectrum
    slist       ­         List spectrum header parameters
    specplot    ­         Stack and plot multiple spectra
    splot       ­         Preliminary spectral plot/analysis
    standard    ­         Identify standard stars to be used in sensitivity calc

     ADDITIONAL HELP TOPICS 

    package     ­         Discussion and overview of package including sections on:
                          spectral formats, dispersion coordinates, and units

    noao.rv: 

    continpars  ­         Edit continuum subtraction parameters
    filtpars    ­         Edit the filter function parameters
    fxcor       ­         Radial velocities via Fourier cross correlation
    keywpars    ­         Translate the image header keywords used in RV package 
    rvcorrect   ­         Compute radial velocity corrections

    noao.twodspec: 

    apextract   ­         Aperture Extraction Package
    longslit    ­         Longslit Package

    noao.twodspec.apextract:

     apall      ­         Extract 1D spectra (all parameters in one task)
     apdefault  ­         Set the default aperture parameters and apidtable 
     apdemos    ­         Various tutorial demonstrations 
     apedit     ­         Edit apertures interactively
     apfind     ­         Automatically find spectra and define apertures 
     apfit      ­         Fit 2D spectra and output the fit, difference, or ratio
     apflatten  ­         Remove overall spectral and profile shapes from flat fields
     apmask     ­         Create and IRAF pixel list mask of the apertures
     apnormalize­         Normalize 2D apertures by 1D functions
     aprecenter ­         Recenter apertures
     apresize   ­         Resize apertures
     apscatter  ­         Fit and subtract scattered light
     apsum      ­         Extract 1D spectra
     aptrace    ­         Trace positions of spectra

      ADDITIONAL HELP TOPICS 

     apbackground         Background subtraction algorithms
     approfiles ­         Profile determination algorithms
     apvariance ­         Extractions, variance weighting, cleaning, and noise model
     package    ­         Package parameters and general description of package

     noao.twodspec.longslit:

     background ­         Fit and subtract a line or column background
     extinction ­         Apply atmospheric extinction corrections to images 
     fitcoords  ­         Fit user coordinates to image coordinates
     fluxcalib  ­         Apply flux calibration to images
     identify   ­         Identify features
     illumination         Determine illumination calibration
     reidentify ­         Reidentify features
     response   ­         Determine response calibration
     setairmass ­         Compute effective airmass and middle UT for an exposure
     setjd      ­         Compute and set Julian dates in images
     transform  ­         Transform longslit images to user coordinates

Many of the tasks in the NOAO packages are visible in several different packages. Although these are the same tasks and provide the same functionality, the default parameters are often set differently to account for different instruments or uses.

EK C
BAZI TEMEL UNIX KAVRAMLARI ve KOMUTLARI

UNIX Nedır?

UNIX, bir çok kullanıcılı ve zaman paylaşımlı işletim sistemidir.

1970’li yılların başında AT&T laboratuvarlarında geliştirildikten sonra UNIX, üniversiteler, araştırma enstitüleri, devlet kurumları ve bilgisayar şirketleri tarafından, bugünün teknolojilerini geliştirmek üzere kullanılmaya başlandı. Bu teknolojiler bugün bir UNIX işletim sisteminin birer parçası veya bileşenidir.

    /                kök (root) dizin
    /bin             önemli programların dizini (“binaries”)
    /dev             aygıt (tape, yazıcı vs.) dosyaları dizini
    /etc             işletim sistemi ile ilgili çeşitli program dosyaları dizini
    /etc/motd        günün açılış mesajının bulunduğu dizin
    /etc/passwd      şifre dosyasının bulunduğu dizin
    /lib             önemli kütüphanelerin bulunduğu dizin
    /tmp             geçici ve sistemin açılışında silinen dosyalar dizini
    /unix            işletim sistemi programının içinde bulunduğu dizin
    /usr/adm         sistem yönetimi ile ilgili dosyaların bulunduğu dizin
    /usr/bin         kullanıcı programlarının dizini (troff, vb.) 
    /usr/dict        sözlük (words) ve spell(1) için destek dizini
    /usr/games       oyun programları dizini
    /usr/ınclude     C programlarının başlık dosyaları (math.h vb.) dizini
    /usr/ınclude/sys C programlarının sistem başlık dosyaları (inode.h vb.) dizini
    /usr/lıb         C, FORTRAN vb. için kütüphaneler dizini
    /usr/man         on-line el kitabı dizini
    /usr/man/man1    on-line el kitabının 1. Bölümünün bulunduğu dizin
    /usr/mdec        donanım diagnostikleri, bootstrap programları vb.
    /usr/src         hizmet programları ve kütüphaneler için kaynak kodlar dizini
    /usr/src/cmd     /bin ve /usr/bin dizinlerindeki komutların kaynak kod dizini
    /usr/src/lib     altprogram kütüphanelerinin kaynak kod dizini
    /usr/spool       iletişim programlarının çalışma dizini
    /usr/spool/lpd   satır yazıcısının geçici dizini
    /usr/spool/mail  mail gelen kutuları dizini
    /usr/spool/uucp  uucp programlarının çalışma dizini
    /usr/sys         işletim sistemini çalıştıran kaynak kod dizini
    /usr/tmp         alternatif bir dizin (çok az kullanılır)
    /usr/you         login dizini (her kullanıcının böyle bir dizini vardır)
    /usr/you/bin     her kullanıcının kişisel programları

UNIX Komutlarının Kısa Tanımı

    alias            aliasları sıralama veya yeni alias tanımlama
    awk              belirli ifadeleri (pattern) tarama ve işleme
    a.out            program çıktı dosyası
    cal              takvim çağırma
    calendar         hatırlatma servisi
    cat              birleştirme ve azdırma
    cc               C derleyicisini çalıştırma
    cd, chdir        dizin değiştirme
    chmod            dosya modlarını/haklarını değiştirme
    cp               dosyaların kopyasını alma
    date             tarih ve zaman bildirir
    emacs            emacs editörünü çalıştırma
    ex               satır esaslı editör programını çalıştırır
    f77              FORTRAN programlarını derleme
    find             belirli bir dosyayı bulma ve üzerinde bir işlem gerçekleştirme
    finger           kullanıcılar hakkında bilgi verme
    grep             bir dosyanın içinde belirli bir ifadeyi (paterni) arama
    head             bir dosyanın başlığına bakma
    history          son işletilen komutların listeleme
    jobs             durdurulmuş ve arka planda çalışan tüm işleri listeleme
    join             iki sütünu yatay olarak birleştirme
    kill             çalışan işleri (programları) durdurma
    learn            UNIX ile ilgili bilgi verme
    ln               dosya linkleri oluşturma
    login            sisteme kullanıcı olarak girme
    lpr              satır yazıcıyı kullanma
    ls               bir dizinin içeriğini listeleme
    mail             mail programını çalıştırma (gelen ve giden mail için)
    man              anahtar kelimelere göre on-line bilgi alma
    mesg             “mesaj al” veya “mesaj alma” konumuna getirme
    mkdir            dizin yaratma
    more             uzun dosyaları sayfa sayfa (ekran) listeleme
    mv               dosyaları silme veya adını değiştirme
    nroff            metin formatlama
    passwd           login şifresini değiştirme
    pc               Pascal programlarını derleme
    pr               kısmen formatlanmış bir dosyayı yazdırma
    ps               durum raporu verme
    pwd              çalışılan dizini gösterme
    rm               dosyaları silme
    rmdir            dizinleri silme
    sort             dosyaları sıralar ve birleştirir
    spell            heceleme denetçisi
    stty             terminal seçeneklerini ayarlama
    tail             bir dosyanın son bölümünü gösterme
    talk             başka bir kullanıcı ile konuşma
    te               e çıktıyı bölme
    time             bir komutun zamanını verme
    uniq             bir dosyadaki tekrarlanan satırları siler
    vi               monitör esaslı metin editörünü çalıştırır
    wc               kelimelerin adedini verir
    who              sistemde çalışanları gösterir

UNIX’in ilk editör programı 'ed' isimli ve satır esaslı çalışan bir editördü. Daha sonra University of California Berkeley’de geliştirilen 'vi' editörü 'ed' ‘in ve onun kadar eski olan 'ex' editörünün yerini aldı.

'vi' editörünün 'Insert', 'Escape' (command) ve 'Last-Line' olmak üzere üç farklı modu vardır. 'Insert' modunda klavyeniz yardımı ile yazma işini gerçekleştirirsiniz. Bu mod sizin satırlar arasında aşağı yukarı gidip gelmenize müsaade etmez. 'Escape' modunda ise her harf ya da sayının bir işlevi vardır. Bu sayede metnin sonuna ve başına gidilebilir. Bu modda iken a,A,i,I,o ve O harflerini kullanarak 'Insert' moduna geçebilirsiniz. 'Escape' modunda iken ':' tuşuna basıldığında 'Last-Line' moduna geçilir. Burada metin içinde ekleme, çıkarma, değiştirme gibi temel işlevleri yerine getirebildiğiniz gibi, metnin bir kısmını başka adla diske yazabilir, farklı bir dosyayı metne katabilirsiniz.

'vi' kullanırken yaptığınız tüm değişiklikler buffer üzerinde olduğundan, yapılan değişikliklerin kalıcı olması isteniyorsa 'Last-Line' modunda 'w' (write) komutu kullanılmalıdır.

    Cursor’ın Hareketini Sağlayan Komutlar

    j       bir satır aşağıya
    k       bir satır yukarıya
    h       bir karakter sola
    l       bir karakter sağa
    Ctrl-d  ekranı yarım sayfa aşağıya
    Ctrl-u  ekranı yarım sayfa yukarıya
    Ctrl-b  ekranı bir sayfa geriye
    Ctrl-f  ekranı bir sayfa ileriye
    nG      cursoru n. satıra

    Metin Ekleme Komutları
    
    a       cursordan sonra 
    i       cursordan önce
    o       cursordan sonra satır ilave eder
    O       cursordan önce satır ilave eder
    
    Metin Silme Komutları 

    x       cursorın altındaki karakteri siler
    dw      cursordan bir sonraki kelimeye kadar siler
    dd      cursorın üzrindeki satırı siler
    d)      cümlenin kalanını siler
    d}      paragrafın kalanını siler
     
    Not: Bu komutlarla birlikte sayı da kullanılabilir

    Metin Değiştirme Komutları

    r       cursorun altındaki karakteri girilen karakterle değiştirir
    R       cursordan başlayarak eski metnin üzerine yazar
    cw      kelimeyi yeni metinle değiştirir
    c)      cümleyi yeni metinle değiştirir
    J       üstteki satırı cursorın üzerinde bulunduğu satırla birleştirir
    u       son uygulanan işlemi iptal eder
    U       cursorın üzerinde bulunduğu satırdaki tüm değişiklikleri iptal eder

    Not: R, cw, c) komutlarından sonra (Esc) tuşuna basılmalıdır.

    Arama Komutları

    /ifade  ifade ile uyuşanları arar 
    ifade   ifade’nin daha önce geçtiği yeri araştırır 
    n       son arama komutunu tekrarlar

    Son Komut ile İlgili İşlemler
    
    u       son komutu iptal eder
    .       son komutu tekrar eder
    U       satırdaki tüm değişiklikleri iptal eder

    Metin Hareketini sağlayan Komutlar

    yy      bir satırın kopyasını alıp geçici belleğe yerleştirir
    p       yy ile en son kopyalanan veya silinen bölümü cursordan sonrasına yerleştirir
    P       bir önceki işlemin tersini yapar
    “cY     bir satırın kopyasını alır, onu c isimli geçici bellek bölgesine yerleştirir
                   (c, burada a’dan z’ye herhangi bir harf olabilir) 
    “cP     c geçici bellek bölgesinin içeriğini cursordan sonrasına yerleştirir

    Metni Kaydetmek ve Editörden Çıkmak

<Esc>:w                    yazılan metni kalıcı belleğe yerleştirir
<Esc>:q                    metinde değişiklik yapmadan editörü terketmek
<Esc>:q!                   Önceki komutun daha etkili hali
<Esc>:wq                   kaydet ve çık
<Esc>:ZZ                   kaydet ve çık
<Esc>:n, kw dosya2        n’den k’ya kadar olan satırları
                           dosya2 isimli dosyaya kaydeder
<Esk>:n, kw >> dosya2      n’den k’ya kadar olan satırları
                           dosya2 isimli dosyaya ilave eder

NOAO (National Optical Astronomy Observatories)'ya gelmeden bu çalışmanın gerçekleştirilmesi mümkün olmazdı. Buraya gelme ve çalışma fikrini bize veren ve desteğini esirgemeyen bölüm başkanımız Prof.Dr. Dursun Koçer'e çok teşekkür ederiz.
NOAO'ya gelmemizi sağlayan ve bize IRAF ekibi ile tam donanımlı bir ortamda çalışma ortamı yaratan sayın Jeannette Barnes'e teşekkürü bir borç biliriz. Ayrıca IRAF ekibinin bize yardımcı olan tüm elemanlarına – Lindsey Davis, Dave Bell, Mike Fitzpatrick, Frank Valdes, Rob Seaman, Nelson Zerate ve Mike Peralta – yardımseverlikleri, sonsuz sabırları ve yakınlıkları için ayrı ayrı teşekkür ederiz.
Bize Kit Peak Gözlemevini tanıtan ve orada iki harika gün gecirmemizi sağlayan Daryl Willmarth'a da tesekkürlerimizi sunarız.
Bu çalışmanın kısa bir sürede gerçekleştirilmesinde Compaq Computer Ticaret A.S. Kurumsal Cözümler ve Hizmetler Grup Müdürü sayın Hakan Arıtürk'ün şüphesiz çok büyük bir katkısı olmuştur, ona da minnettarız.
Ayrıca İ.Ü. Rektörlüğü, İ.Ü. Fen Fakültesi Dekanlığı ve İ.Ü. Gözlemevi Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü'ne de teşekkür ederiz.
Bu dökümanı HTML formatına dönüştürülmesini gerçekleştiren öğrencilerimiz, F. Özgür Mülazim ve Z. Burçak Kanatsız'a teşekkürlerimizi sunarız.
Dileğimiz bu çalışmanın, IRAF'ı kullanacak olan herkese yardımcı olmasıdır.